Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9
Devanagari script
यथायथा गता गावस्तत्र तोयं पिबंति ताः । सा गर्ता वक्त्रसंस्पर्शाद्वृद्धिं याति तथा तथा
Transliteration
yathāyathā gatā gāvastatra toyaṃ pibaṃti tāḥ | sā gartā vaktrasaṃsparśādvṛddhiṃ yāti tathā tathā
Translation
جوں جوں زیادہ گائیں وہاں آ کر پانی پیتی گئیں، توں توں ان کے منہ کے لمس سے وہ حوض بڑھتا ہی چلا گیا۔
Word by Word
यथाas
यथा:
Kriya-visheshana (Manner/Extent)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; यथातथा-संबन्धि (correlative)
यथाas and as / in whatever way
यथा:
Kriya-visheshana (Manner/Extent)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (intensifying repetition)
गताःhaving gone/arrived
गताः:
Karta (Subject attribute)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) → गत (क्त कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; to agree with गावः
गावःcows
गावः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
ताःthey (those cows)
ताः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural (reiterating subject)
साthat (pit)
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
गर्ताpit/hole
गर्ता:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootगर्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; appositional with सा
वक्त्रसंस्पर्शात्from contact with mouths
वक्त्रसंस्पर्शात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवक्त्र + संस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (cause); समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘वक्त्रस्य संस्पर्शः’)
वृद्धिम्increase/growth
वृद्धिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
यातिgoes to / attains
याति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
तथाso
तथा:
Kriya-visheshana (Correlative)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; यथातथा-संबन्धि
तथाso (again and again)
तथा:
Kriya-visheshana (Correlative)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (emphasis)
Speaker
Sūta
Tirtha Mahatmya
Type: kund
Visual Art Cues
Scene: A steady stream of cows arrives; as each drinks, the pool’s rim subtly widens, ripples spreading outward, turning a small basin into a larger sacred pond.
Characters & Entities
C
Cows (gāvaḥ)G
Gartā (basin/pond)FAQs
Grace is shown as responsive and expansive: the sacred place grows to meet the needs of those who approach it.
Gomukha-tīrtha, especially the growing water-basin associated with it.
None; the emphasis is on the tīrtha’s self-manifesting, accommodating nature.