Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

अंबरीष उवाच । एतदर्थं सुराधीश मया त्वं पूजितः प्रभो । प्रसन्ने त्वयि देवेश नासाध्यं विद्यते भुवि

Transliteration

aṃbarīṣa uvāca | etadarthaṃ surādhīśa mayā tvaṃ pūjitaḥ prabho | prasanne tvayi deveśa nāsādhyaṃ vidyate bhuvi

Translation

امبریش نے کہا: اے دیوتاؤں کے سردار، اے پرَبھو! اسی مقصد کے لیے میں نے تیری پوجا کی ہے۔ اے دیویش، جب تو راضی ہو جائے تو زمین پر کچھ بھی ناممکن نہیں رہتا۔

Word by Word

• अंबरीषः: Ambarīṣa
• अंबरीषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंबरीष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘अंबरीषः’ (Ambarīṣa)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘उवाच’ (said)

• एतदर्थम्: for this purpose
• एतदर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — तत्पुरुषः (एतस्य अर्थः) ‘एतदर्थम्’ (for this purpose)

• सुराधीश: O lord of the gods
• सुराधीश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + अधीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन — तत्पुरुषः (सुराणाम् अधीशः) ‘सुराधीश’ (O lord of the gods)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘मया’ (by me)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘त्वम्’ (you)

• पूजितः: worshipped
• पूजितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘पूजितः’ (worshipped/honoured)

• प्रभो: O lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन — ‘प्रभो’ (O lord)

• प्रसन्ने: when (you are) pleased
• प्रसन्ने: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘प्रसन्ने’ (when pleased)

• त्वयि: in you
• त्वयि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘त्वयि’ (in you/when you)

• देवेश: O lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन — तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः) ‘देवेश’ (O lord of gods)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध) — ‘न’ (not)

• असाध्यम्: anything impossible
• असाध्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असाध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘असाध्यम्’ (impossible thing)

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) (सत्तायाम्)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘विद्यते’ (exists)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘भुवि’ (on earth/in the world)

Speaker

King Ambarīṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara (contextual)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: surādhīśa / deveśa (the Lord of gods addressed; contextually Śiva as Hāṭakeśvara)

Visual Art Cues

Scene: King Ambarīṣa, hands folded, addresses the Lord of gods after worship, expressing that with divine pleasure nothing is unattainable on earth.

Characters & Entities

• Ambarīṣa
• Viṣṇu (implied by later verses: Madhusūdana, Caturbhuja)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace responds to sincere worship; when the Lord is pleased, obstacles—even karmic afflictions—can be removed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage glorifies the Hāṭakeśvara/Jāhnavī tīrtha where the requested healing and purification will occur.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of the Lord is explicitly referenced as Ambarīṣa’s means to obtain the desired boon.