Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 92›Shloka 12
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

उपकारप्रदानं च यत्किंचित्तस्य संमतम् । अन्यस्मिन्दिवसे शूद्रः स पिता पूर्वजन्मनः । तस्य पञ्चत्वमापन्नः संप्राप्ते चायुषः क्षये

Transliteration

upakārapradānaṃ ca yatkiṃcittasya saṃmatam | anyasmindivase śūdraḥ sa pitā pūrvajanmanaḥ | tasya pañcatvamāpannaḥ saṃprāpte cāyuṣaḥ kṣaye

Translation

اور وہ اس کے لیے جو کچھ مناسب اور فائدہ مند تھا، بطورِ احسان پیش کرتا رہا۔ پھر ایک اور دن وہ شودر—جو پچھلے جنم میں اس کا باپ تھا—عمر کے خاتمے پر پنچتو کو پہنچ گیا۔

Word by Word
उपकार-प्रदानम्giving of help
उपकार-प्रदानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपकार (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘उपकारप्रदान’ = उपकारस्य प्रदानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
यत्whatever
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
किंचित्something/anything
किंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
संमतम्approved/acceptable
संमतम्:
Kriya (Predicate adjective/विशेषण-क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम्-मन् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘approved/agreeable’
अन्यस्मिन्on another
अन्यस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
दिवसेday
दिवसे:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शूद्रःthe Śūdra
शूद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पिताfather
पिता:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूर्व-जन्मनःof the previous birth
पूर्व-जन्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘पूर्वजन्मन्’ = पूर्वं जन्म (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग), here genitive ‘of the former birth’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पञ्चत्वम्death (pañcatva)
पञ्चत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्चत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आपन्नःfell into/attained
आपन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-पद् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्-प्राप्तेwhen (it) had come
सम्-प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle) used as locative absolute; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — ‘when (it) had arrived’
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
आयुषःof life
आयुषः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
क्षयेat the end/decay
क्षये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya; likely Skanda)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A poignant reveal: the supported śūdra is understood as the former father; soon after, he dies at lifespan’s end. The benefactor’s steady assistance is shown as fulfilled duty amid impermanence.

FAQs

Obligation and gratitude can transcend a single lifetime; death is certain, so one should complete duties of care while time remains.

The setting remains within a Nāgarakhaṇḍa Māhātmya; this verse itself does not name the tīrtha.

Practical ‘upakāra’ (acts of benefit) is highlighted; formal post-death rites are introduced in the following verse.

←Previous Verse
Next Verse→