Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

ततो दौर्भाग्यसंतप्ताः सर्वा स्ता दक्षकन्यकाः । वैराग्यं परमं गत्वा क्षेत्रेऽस्मिंस्तपसि स्थिताः

tato daurbhāgyasaṃtaptāḥ sarvā stā dakṣakanyakāḥ | vairāgyaṃ paramaṃ gatvā kṣetre'smiṃstapasi sthitāḥ

پھر بدقسمتی کی تپش سے جلتی ہوئی دَکش کی سب بیٹیاں اعلیٰ ترین ویراغ کو پہنچیں اور اسی مقدس کَشیتر میں تپسیا میں قائم ہو گئیں۔

ततःthen/thereupon
ततः:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (thereupon/then)
दौर्भाग्यसंतप्ताःafflicted by misfortune
दौर्भाग्यसंतप्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदौर्भाग्य (प्रातिपदिक) + संतप्त (प्रातिपदिक; सम्+तप्+क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (दौर्भाग्येन संतप्ताः = afflicted by misfortune)
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
ताःthey
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
दक्षकन्यकाःthe daughters of Dakṣa
दक्षकन्यकाः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + कन्यका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दक्षस्य कन्यकाः)
वैराग्यम्dispassion, renunciation
वैराग्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वैराग्यम्)
गत्वाhaving attained
गत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having gone/attained)
क्षेत्रेin the sacred place/field
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तपसिin austerity/penance
तपसि:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थिताःremained, stayed
स्थिताः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (stood/remained)

Narrator (contextual Purāṇic voice within Tīrthamāhātmya; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: The unnamed kṣetra of Adhyāya 86 (site of nakṣatra tapas and Devī installation)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Scene: The twenty-six (and/or all twenty-seven) nakṣatra maidens, now ascetic, stand on the sandy/rocky ground of the kṣetra with matted hair and simple garments, performing austerities under a vast sky, their earlier ornaments set aside.

D
Dakṣa
D
Dakṣakanyāḥ

FAQs

Suffering can mature into vairāgya, and a holy kṣetra supports tapas that transforms grief into spiritual power.

The verse explicitly praises “this kṣetra” as a place fit for austerity; the proper name is not included in the snippet.

Tapas (austerity) in the kṣetra is indicated, though no specific vow or procedure is detailed.