Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

अक्षारलवणाशा या नारी मां पूजयिष्यति । न तस्याः पतिजं दुःखं दौर्भाग्यं वा भविष्यति

Transliteration

akṣāralavaṇāśā yā nārī māṃ pūjayiṣyati | na tasyāḥ patijaṃ duḥkhaṃ daurbhāgyaṃ vā bhaviṣyati

Translation

جو عورت کھاری اور نمکین غذا سے پرہیز کر کے میری پوجا کرے، اسے شوہر سے پیدا ہونے والا غم نہ ہوگا اور نہ بدقسمتی آئے گی۔

Word by Word

• अ: non-, without
• अ: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अ (उपसर्ग/नञ्)
• Form: नञ्-प्रत्ययार्थ (negation) पूर्वपद (in compound)

• क्षार: alkali/salty
• क्षार: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: क्षार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पूर्वपद (in compound)

• लवण: salt
• लवण: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: लवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; पूर्वपद (in compound)

• आशा: one who abstains from salty/alkaline (food)
• आशा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः बहुव्रीहिः (अ-क्षार-लवण-आशा = यस्याः क्षारलवणयोः आशा नास्ति)

• या: who
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• पूजयिष्यति: will worship
• पूजयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• न: not
• न: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• पति: husband
• पति: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पूर्वपद (in compound)

• जम्: born from/caused by husband
• जम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पति-जम् = पतेः जातम्)

• दुःखम्: sorrow
• दुःखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दौर्भाग्यम्: misfortune
• दौर्भाग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दौर्भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वा: or
• वा: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Devī (continuing)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee woman offers worship to Devī while practicing dietary restraint; the atmosphere emphasizes purity and calm, with misfortune symbolically kept outside the shrine threshold.

Characters & Entities

• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion supported by self-restraint (especially in food) is presented as a purifier that removes misfortune and stabilizes household dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Devi-centered tīrtha of Adhyāya 86 in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, where worship is said to avert misfortune.

What ritualistic prescription is mentioned?

A dietary niyama: abstaining from kṣāra (alkaline substances) and lavaṇa (salt), along with worship (pūjā) of the Goddess.