Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9
Devanagari script
एवं सा यौवनोपेता तथा दुःखसमन्विता । न कश्चिद्वरयामास वाजिवक्त्रां विलोक्य ताम्
Transliteration
evaṃ sā yauvanopetā tathā duḥkhasamanvitā | na kaścidvarayāmāsa vājivaktrāṃ vilokya tām
Translation
یوں وہ جوانی کو پہنچ کر بھی غم سے بھری رہی؛ کیونکہ اس کی وازی مُکھی (گھوڑے چہرے والی) صورت دیکھ کر کسی نے بھی اسے نکاح کے لیے پسند نہ کیا۔
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Nominative, Singular
यौवनोपेताhaving attained youth
यौवनोपेता:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयौवन + उपेत (इ (धातु) से क्त, उप+इ→उपेत)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः — PPP adjective; Feminine, Nominative, Singular
तथाalso
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise)
दुःखसमन्विताafflicted with sorrow
दुःखसमन्विता:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःख + समन्वित (अन्वि (धातु) से क्त, सम्+अन्वि)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः — PPP adjective; Feminine, Nominative, Singular
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
कश्चित्anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अनिश्चित-सर्वनाम — Masculine, Nominative, Singular
वरयामासchose (as bride)
वरयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; causative sense ‘to choose’ (वरयति) — Perfect, 3rd person, Singular
वाजिवक्त्राम्the horse-faced (girl)
वाजिवक्त्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाजि + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; कर्मधारय-समासः — Feminine, Accusative, Singular
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootलोक् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; वि+लोक् — having looked at
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Feminine, Accusative, Singular
Speaker
Sūta
Visual Art Cues
Scene: Mādhavī as a young woman stands apart, veiled, with a horse-faced visage; suitors turn away; palace women whisper; her posture shows quiet grief.
Characters & Entities
M
Mādhavī (implied)M
Marriage (varaṇa)FAQs
Outer form and social judgment can cause deep suffering; Purāṇic dharma points toward sacred refuge and inner worth over appearance.
This verse presents the human problem; the solution is sought later at Hāṭakeśvara-kṣetra.
None directly; it motivates the later turn toward tapas and worship.