Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

स सर्वाभ्यधिकां भूतिं प्राप्नुयाद्वरवर्णिनि । यानेतान्वीक्षसे देवि गणान्मे पार्श्वसंस्थितान्

Transliteration

sa sarvābhyadhikāṃ bhūtiṃ prāpnuyādvaravarṇini | yānetānvīkṣase devi gaṇānme pārśvasaṃsthitān

Translation

اے خوش رنگ و خوش سیما! ایسا شخص سب پر فائق برکت و اقبال پاتا ہے۔ اے دیوی! جن گنوں کو تم میرے پہلو میں کھڑا دیکھتی ہو، وہی اس حصول کے گواہ ہیں۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (he)

• सर्वाभ्यधिकाम्: surpassing all, exceedingly great
• सर्वाभ्यधिकाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अभ्यधिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—‘सर्वेभ्यः अधिका’ (greater than all)

• भूतिम्: prosperity, fortune
• भूतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राप्नुयात्: would attain, should obtain
• प्राप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• वरवर्णिनि: O beautiful one
• वरवर्णिनि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; ‘वरा वर्णिनी’ (O fair-complexioned/beautiful one)

• यान्: whom
• यान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (whom/which)

• एतान्: these
• एतान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सर्वनाम (these)

• वीक्षसे: you see, you behold
• वीक्षसे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ईक्ष् (धातु)
• Form: लट् (present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपद

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• गणान्: groups, attendants
• गणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (enclitic genitive)

• पार्श्वसंस्थितान्: standing by (my) side
• पार्श्वसंस्थितान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक) + संस्थित (कृदन्त; सम्-√स्था धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण—‘पार्श्वे संस्थिताः’ (standing at the side)

Speaker

Śiva (implied, addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva gestures toward his surrounding gaṇas, indicating them as proof; Pārvatī listens as the divine attendants stand in reverent formation, bearing emblems and weapons.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Śiva-gaṇas
• Suparṇākhya
• Śrīhāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s merit elevates the devotee to an unsurpassed blessed state, affirmed by Śiva’s own retinue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Suparṇākhya tīrtha within Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is specified here; the verse reinforces the promised fruit and its divine validation.