Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

स्नात्वा त्रिषवणं पश्चाद्भस्मस्नान परायणः । जपन्रुद्रशिरो रुद्रान्नीलरुद्रांस्तथापरान्

Transliteration

snātvā triṣavaṇaṃ paścādbhasmasnāna parāyaṇaḥ | japanrudraśiro rudrānnīlarudrāṃstathāparān

Translation

تینوں سَوَنوں میں اسنان کر کے، پھر مقدّس بھسم سے اسنان میں یکسو ہو کر، وہ رُدرشِرس، رُدر کے سُوکت، نیل رُدر اور اسی طرح کی دیگر پرارتھنائیں جپتا رہا۔

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभावः; पूर्वक्रिया

• त्रि-सवणम्: at the three daily times
• त्रि-सवणम्: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + सवण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (at the three daily times)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (afterwards)

• भस्म-स्नान-परायणः: devoted to bathing with ash
• भस्म-स्नान-परायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भस्म (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (भस्मस्नाने परायणः)

• जपन्: reciting; muttering
• जपन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (present active participle); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• रुद्रशिरः: the Rudraśiras (hymn/mantra)
• रुद्रशिरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचनम्; तत्पुरुषः (रुद्रस्य शिरः/रुद्रशिरो-नाम मन्त्रः)

• रुद्रान्: Rudra (hymns/mantras)
• रुद्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) बहुवचनम्

• नील-रुद्रान्: Nīlarudra (hymns/mantras)
• नील-रुद्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) बहुवचनम्; कर्मधारयः (नीलः रुद्रः)

• तथा: also; likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/तुल्यतावाचक-क्रियाविशेषणम्

• अपरान्: other (ones)
• अपरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) बहुवचनम्; विशेषणम् (रुद्रान् इत्यस्य)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration in Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa bathes three times daily, smears sacred ash, and chants Rudra hymns—Rudraśiras, Rudras, Nīlarudra—creating a steady devotional cadence around the shrine.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Bhasma
• Rudraśiras
• Rudra
• Nīlarudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily purity through triṣavaṇa bathing, bhasma observance, and Rudra-centered japa exemplifies steady Śaiva sādhana that leads to sanctification and divine closeness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the chapter’s tīrtha-māhātmya by showing that such Śaiva practices gain special potency at the local liṅga and its sacred waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

Triṣavaṇa snāna (three-times bathing), bhasma-snāna (ash observance), and japa of Rudra hymns including Rudraśiras and Nīlarudra.