Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3
Devanagari script
ततो मयाऽखिला भूमिस्तद्वरार्थं विलोकिता । न तदर्थं वरो लब्धः सर्वैः समुचितो गुणैः
Transliteration
tato mayā'khilā bhūmistadvarārthaṃ vilokitā | na tadarthaṃ varo labdhaḥ sarvaiḥ samucito guṇaiḥ
Translation
پھر میں نے ایسے دولہا کی تلاش میں ساری زمین کا جائزہ لیا؛ مگر اس مقصد کے لائق، تمام ضروری اوصاف سے آراستہ کوئی مرد مجھے نہ ملا۔
Word by Word
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: 'ततः/अनन्तरम्'
mayāby me
mayā:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष; तृतीया (3rd/करण), एकवचन; लिङ्ग-निर्देशः न (pronoun)
akhilāentire, whole
akhilā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम्
bhūmiḥearth, land
bhūmiḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
tadof that
tad:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (genitive sense) अव्यक्त-समासाङ्ग; 'तस्य' इत्यर्थः; समासपूर्वपदम्
vara-arthamfor the purpose of (obtaining) a boon
vara-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध): 'वरस्य अर्थः' = purpose of the boon; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vilokitāwas examined/seen
vilokitā:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√lok (धातु)
Formकृदन्त (क्त/क्त-प्रत्यय, past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'विलोकिता (मया)' = was looked at/inspected
nanot
na:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
Formअव्यय (निषेध-निपात)
tad-arthamfor that purpose
tad-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: 'तस्य अर्थः' = that purpose; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)
varaḥa boon
varaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
labdhaḥwas obtained
labdhaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√labh (धातु)
Formकृदन्त (क्त, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'लब्धः' = obtained
sarvaiḥwith all
sarvaiḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (गुणैः इति सह)
samucitaḥendowed, fitting
samucitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√ci (धातु) / samucita (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त/विशेषण (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'समुचितः' = endowed/appropriate
guṇaiḥwith qualities
guṇaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
Speaker
Garuḍa
Visual Art Cues
Scene: A dignified seeker (often a brāhmaṇa/elder figure in narrative context) surveying the vast earth—cities, forests, rivers—yet returning unsatisfied, holding a mental image of the ‘ideal’ endowed with all virtues.
Characters & Entities
G
GaruḍaB
Bhūmi (Earth)M
MādhavīFAQs
True worth is measured by virtues; dharmic choices require discernment rather than mere availability or worldly status.
No specific tīrtha is named in this verse; it is part of the narrative journey motif.
None.