Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

अज्ञाता पतिना मात्रा तथान्यैरपि बांधवैः । कृष्णपक्षं समासाद्य विजने हृष्टमानसा

ajñātā patinā mātrā tathānyairapi bāṃdhavaiḥ | kṛṣṇapakṣaṃ samāsādya vijane hṛṣṭamānasā

شوہر، ماں اور دوسرے رشتہ داروں کی نگاہ سے اوجھل رہ کر، وہ کرشن پکش (اندھیری پندرہ راتیں) کا انتخاب کرتی اور تنہا جگہ میں خوش دل ہو کر جایا کرتی۔

ajñātāunknown/unnoticed
ajñātā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootjñā (धातु)
Formभूतकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle) ‘अज्ञात’ (na known); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (सा) विशेषणम्
patināby (her) husband
patinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्
mātrāby (her) mother
mātrā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्
tathāand likewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise/and also)
anyaiḥby other
anyaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (bāṃdhavaiḥ)
apialso
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्ययम् (particle: also/even)
bāṃdhavaiḥby relatives
bāṃdhavaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbāndhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), बहुवचनम्
kṛṣṇa-pakṣamthe dark fortnight
kṛṣṇa-pakṣam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + pakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Object), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (कृष्णः पक्षः)
samāsādyahaving come to
samāsādya:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-sad (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive): having reached/entered
vijanein a lonely place
vijane:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvijana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्
hṛṣṭa-mānasāwith a delighted mind
hṛṣṭa-mānasā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित) + mānasa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्; समासः—कर्मधारयः (हृष्टं मानसं यस्याः)

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Caturāsya-āśrama tīrtha (context)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas / sages

Scene: A moonless or thin-crescent night; the woman slips away unseen from household watch, moving toward a lonely grove near the sacred precinct, her face lit by faint starlight and desire.

FAQs

Hidden actions still bind the doer; dharma is not determined by secrecy but by truth and right conduct.

Not specified in this verse; it functions as narrative background within a tīrtha-māhātmya.

None; the mention of kṛṣṇapakṣa is contextual (timing for secrecy), not a vrata instruction here.