Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

वालखिल्या इति ख्याताः सर्वेंऽगुष्ठप्रमाणकाः । तपोवीर्यसमोपेताः शापानुग्रहकारकाः

Transliteration

vālakhilyā iti khyātāḥ sarveṃ'guṣṭhapramāṇakāḥ | tapovīryasamopetāḥ śāpānugrahakārakāḥ

Translation

وہ ‘والکھِلیہ’ کے نام سے مشہور ہوں گے؛ سب کے سب انگوٹھے کے برابر قامت والے، تپسیا کے تیز سے یکتاہ، اور شاپ دینے اور انوگرہ کرنے پر قادر۔

Word by Word

• वालखिल्याः: Vālakhilya sages
• वालखिल्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वालखिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (ऋषिविशेष-नाम)

• इति: thus/so called
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• ख्याताः: are known
• ख्याताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘renowned/called’

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• अङ्गुष्ठप्रमाणकाः: thumb-sized
• अङ्गुष्ठप्रमाणकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गुष्ठ + प्रमाणक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (अङ्गुष्ठः प्रमाणं येषाम्)

• तपोवीर्यसमोपेताः: endowed with ascetic energy and potency
• तपोवीर्यसमोपेताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तपस् + वीर्य + सम् + उप + इ (धातु) → समोपेत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः (तपः-वीर्येण समोपेताः = endowed with ascetic power and vigor)

• शापानुग्रहकारकाः: givers of curses and blessings
• शापानुग्रहकारकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाप + अनुग्रह + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद (शापः च अनुग्रहः च) + ‘कारक’ (makers)

Speaker

Unspecified (contextual narrator/authority voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A host of thumb-sized sages appears—radiant, stern, and composed—each carrying the aura of intense austerity, suggesting their dual capacity to curse and bless.

Characters & Entities

• Vālakhilya sages

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas confers real spiritual authority; even those of small form can wield great dharmic power through austerity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in the verse; the focus is on the sages’ identity and spiritual potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it highlights tapas (austerity) as the source of spiritual power.