Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्च शृणोति यः । परदारकृतात्पापात्ततो मुक्तिं प्रयास्यति

Transliteration

tataste ceṣṭitaṃ sarvaṃ kautukācca śṛṇoti yaḥ | paradārakṛtātpāpāttato muktiṃ prayāsyati

Translation

پھر جو کوئی ادب بھرے شوق سے تمہارے اعمال کی یہ پوری حکایت سنے گا، وہ غیر کی زوجہ سے کیے گئے گناہ سے چھوٹ کر موکش کی طرف روانہ ہوگا۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Hetu/Sequence (Cause/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्-अर्थे (thereupon/therefrom)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• चेष्टितम्: deed, conduct
• चेष्टितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कृतम्/आचरितम्’ अर्थे

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘चेष्टितम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• कौतुकात्: out of curiosity
• कौतुकात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• शृणोति: he hears
• शृणोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• परदारकृतात्: from (the sin) done with another’s wife
• परदारकृतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: परदार + कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; तत्पुरुष (परदारस्य कृतम्)

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• ततः: thereupon/therefore
• ततः: Hetu/Sequence (Cause/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्-अर्थे (thereupon/therefrom)

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• प्रयास्यति: will attain
• प्रयास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Unspecified (contextual narrator/authority voice within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudraśiraḥ (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gathered audience listens as the full ‘ceṣṭita’ (account of deeds) is narrated; the listener’s burden of sin is symbolically lifted—darkness dissolving into light, suggesting liberation.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout hearing) of a sacred māhātmya is presented as a powerful means of purification even from grave moral lapses.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha-context is implied by Tīrthamāhātmya, but the verse does not specify the site by name.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing the full account (kathā-śravaṇa) is itself the stated practice leading to release from sin.