Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

ततो विनिश्चयं चित्ते कृत्वा गृह्य धनं महत् । मुण्डीरस्वामिनं गत्वा स्थितस्तस्यैव सन्निधौ

Transliteration

tato viniścayaṃ citte kṛtvā gṛhya dhanaṃ mahat | muṇḍīrasvāminaṃ gatvā sthitastasyaiva sannidhau

Translation

پھر اس نے دل میں پختہ ارادہ باندھا، بہت سا مال ساتھ لیا، مُنڈیراسوامِن کے پاس گیا اور اسی دیوتا کی حضوری میں ٹھہر گیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — 'then'

• विनिश्चयम्: a firm decision
• विनिश्चयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनिश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; 'a decision'

• चित्ते: in the mind
• चित्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; 'in (his) mind'

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) — 'having done/made'

• गृह्य: having taken
• गृह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) → गृह्य (ल्यप्/gerund)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) — 'having taken'

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; 'wealth/money'

• महत्: great/large
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धनम् इति विशेषणम्

• मुण्डीरस्वामिनम्: Lord Muṇḍīra (Muṇḍīrasvāmin)
• मुण्डीरस्वामिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुण्डीर + स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुण्डीरस्य स्वामी), पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; गत्वा इत्यस्य कर्म

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) — 'having gone'

• स्थितः: stood/remained
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे 'stood/remained'

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; 'of him/that (lord)'

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण) — 'indeed/only'

• सन्निधौ: in (his) presence
• सन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; 'in the presence'

Speaker

Narrator (within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya frame; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Muṇḍīrasvāmin-sannidhi (associated kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A determined pilgrim gathers wealth, sets out on a journey, and arrives at the shrine of Muṇḍīrasvāmin, choosing to remain at the temple threshold in constant proximity.

Characters & Entities

• Muṇḍīrasvāmin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual healing begins with resolve (viniścaya) and direct refuge—abiding near the divine presence rather than relying only on external means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Muṇḍīrasvāmin’s sacred precinct (his sannidhi) within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Carrying wealth implies intended offerings/dāna to support pūjā and tīrtha-stay, though the verse mainly emphasizes taking up residence near the deity.