Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

ततः श्रुतं मया तावत्पुराणे स्कान्दसंज्ञिते । भास्करत्रितयं भूमौ सर्वव्याधिविनाशनम्

Transliteration

tataḥ śrutaṃ mayā tāvatpurāṇe skāndasaṃjñite | bhāskaratritayaṃ bhūmau sarvavyādhivināśanam

Translation

پھر میں نے اس پُران میں، جو اسکند کے نام سے معروف ہے، یہ سنا کہ زمین پر ‘بھاسکر تریتَیہ’ نام کا ایک تیرتھ ہے جو ہر بیماری کو مٹا دیتا ہے۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध-क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — 'thereupon/then'

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे 'was heard'

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (करण), एकवचन; 'by me'

• तावत्: so much/for that extent
• तावत्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय/प्रमाणवाचक)
• Form: अव्यय (परिमाण/कालवाचक) — 'so much/for that long'

• पुराणे: in the Purāṇa
• पुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; 'in the Purāṇa'

• स्कान्दसंज्ञिते: called ‘Skānda’
• स्कान्दसंज्ञिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्कान्द + संज्ञित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्कान्द-नामक), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुराणे इति विशेषणम्

• भास्करत्रितयम्: the triad of Bhāskaras (three suns/solar forms)
• भास्करत्रितयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्कर + त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (भास्कराणां त्रितयम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भूमौ: on earth
• भूमौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; 'on earth'

• सर्वव्याधिविनाशनम्: destroyer of all diseases
• सर्वव्याधिविनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + व्याधि + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वेषां व्याधीनां विनाशनम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भास्करत्रितयम् इति विशेषणम्

Speaker

Pathika (the traveler/guest)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhāskara-tritaya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A narrator recalls hearing in the Skanda Purāṇa about a miraculous 'Three-Suns' sacred spot on earth whose radiance dispels disease; the landscape glows with triple solar halos over a tīrtha precinct.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Bhāskara-tritaya (tīrtha/kshetra concept)
• Bhāskara (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa elevates tīrtha as a divine remedy: sacred places, empowered by dharma and grace, are said to remove even deep-rooted afflictions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhāskara-tritaya is named as a disease-destroying sacred locus (tīrtha/kshetra) in the Skanda Purāṇa tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not detailed here; the verse states the tīrtha’s power, typically implying pilgrimage, snāna, and devotional observance described in surrounding verses.