Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

एवं तत्र धृता शक्तिस्तेन स्कन्देन धीमता । रक्तशृंगस्य रक्षार्थं तत्पुरस्य विशेषतः

Transliteration

evaṃ tatra dhṛtā śaktistena skandena dhīmatā | raktaśṛṃgasya rakṣārthaṃ tatpurasya viśeṣataḥ

Translation

یوں دانا سکند نے وہاں اُس شکتی کو قائم کیا—رکت شِرِنگ کی حفاظت کے لیے، اور خاص طور پر اُس شہر کی نگہبانی کے لیے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• धृता: was held/placed
• धृता: Kriya (Predicate participle/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शक्तिः: the spear (Śakti)
• शक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेन: by him
• तेन: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• स्कन्देन: by Skanda
• स्कन्देन: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• धीमता: wise/intelligent
• धीमता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (स्कन्दस्य)

• रक्तशृंगस्य: of (the one called) Red-horn
• रक्तशृंगस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + शृंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—कर्मधारय (रक्तं शृंगं यस्य)

• रक्षार्थम्: for protection
• रक्षार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose); समासः—तत्पुरुष (रक्षायै अर्थः)

• तत्पुरस्य: of that city
• तत्पुरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य पुरम्)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त ‘-तः’; विशेषणार्थक क्रियाविशेषण

Speaker

Sūta (narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raktaśṛṅga (as referenced)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Skanda, radiant and wise, establishes a spear/Śakti at the sacred precinct; behind him rises a fortified city and the landmark Raktaśṛṅga (a ‘red-peaked’ hill or emblematic height), symbolizing protection.

Characters & Entities

• Skanda
• Śakti
• Raktaśṛṅga
• Skandapura/Camatkārapura (that city)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is portrayed as divinely protected; the deity’s power is installed to guard both the land and its sacred community.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śakti-sthāna within Skandapura/Camatkārapura, established as a protective sacred installation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it explains the purpose of the Śakti’s installation—protection of Raktaśṛṅga and the city.