Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

शंकरोऽप्यक्षिपत्तत्र कामबाणप्रपीडितः । गौरीं भगवतीं ध्यायन्नानन्दं परमं गतः

Transliteration

śaṃkaro'pyakṣipattatra kāmabāṇaprapīḍitaḥ | gaurīṃ bhagavatīṃ dhyāyannānandaṃ paramaṃ gataḥ

Translation

وہیں کام کے تیروں سے ستایا ہوا شنکر بھی اسے پھینک بیٹھا؛ اور بھگوتی گوری کا دھیان کرتے ہوئے اس نے اعلیٰ ترین سرور حاصل کیا۔

Word by Word

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śaṃkara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात) = particle; अर्थे: 'also/even'

• अक्षिपत्: threw/cast
• अक्षिपत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √क्षिप् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) = locative adverb; 'there'

• कामबाणप्रपीडितः: afflicted by Kāma's arrows
• कामबाणप्रपीडितः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + बाण (प्रातिपदिक) + प्र-√पीड् (धातु) + क्त (past participle)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; तत्पुरुषसमासः (कामस्य बाणैः प्रपीडितः = afflicted by Kāma's arrows)

• गौरीम्: Gaurī (Pārvatī)
• गौरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: gaurī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भगवतीम्: the divine (goddess)
• भगवतीम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bhagavatī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गौरीम् इति विशेषणम्

• ध्यायन्: meditating on
• ध्यायन्: Karta (Agent-participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'meditating'

• आनन्दम्: bliss
• आनन्दम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ānanda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: parama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आनन्दम् इति विशेषणम्

• गतः: attained
• गतः: Kriya (Result state/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (past participle)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'gone/attained'

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; explicit speaker not stated in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śarastamba (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śaṅkara, inwardly tormented by Kāma’s arrows, releases the potent seed/energy and immediately enters deep meditation on Gaurī; the scene shifts from agitation to luminous stillness.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Kāma
• Gaurī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even intense disturbance is transcended through one-pointed meditation on the Divine (Gaurī), culminating in supreme bliss.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya flow; the precise tīrtha name is not stated in this single verse and is inferred from the surrounding chapter narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual (snāna/dāna/japa) is prescribed here; the emphasis is on dhyāna (meditation) upon the Goddess.