Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52
Devanagari script
ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः । भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम्
Transliteration
tato vrīḍā samopetastatkṣaṇādeva cotthitaḥ | bhāvāsaktāṃ priyāṃ tyaktvā mā mottiṣṭhetivādinīm
Translation
تب حیا سے بھر کر وہ اسی لمحے اٹھ کھڑا ہوا؛ محبت میں ڈوبی ہوئی محبوبہ کو چھوڑ کر—جو کہہ رہی تھی، “مت اٹھو”—وہ اٹھ گیا۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर (then)
व्रीडाम्shame
व्रीडाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्राप्त्यर्थे कर्म
समोपेतःhaving become possessed (of)
समोपेतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + उप + इ (धातु) → समुपेत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘व्रीडाम्’ इत्यनेन सह—‘व्रीडां समुपेतः’ (having become possessed of shame)
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Source/Time/अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (‘तस्मिन् क्षणे’); पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान/काल (from that very moment)
एवindeed
एव:
Avyaya (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/just)
चand
च:
Avyaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
उत्थितःrose up
उत्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
भावासक्ताम्attached in feeling / emotionally attached
भावासक्ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभाव (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त, क्त; √सञ्ज्/सज्)
Formसमासः तत्पुरुष (भावे आसक्ता); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (प्रियाम्)
प्रियाम्beloved (woman)
प्रियाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (Gerund/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having abandoned)
माdo not
मा:
Avyaya (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (prohibitive particle used with imperative)
मोत्तिष्ठrise up
मोत्तिष्ठ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘उत्तिष्ठ’ इत्यस्य सन्धिरूप (मा + उत्तिष्ठ → मोत्तिष्ठ)
इतिthus
इति:
Avyaya (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण (quotative)
वादिनीम्the woman saying (so)
वादिनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवादिनी (प्रातिपदिक; √वद् + णिनि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘इति’ इत्युक्तिं वदन्ती (one who says)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Śiva rises suddenly in modesty upon noticing Vāyu; Pārvatī, still affectionate, reaches or speaks softly ‘mā mottisṭha’; the scene is tender, restrained, and emotionally charged.
Characters & Entities
Ś
ŚivaP
Pārvatī (implied as priyā)FAQs
Even in supreme intimacy, dharmic propriety and awareness of boundaries are upheld in Purāṇic portrayal.
Kailāsa is the implied sacred setting; the verse highlights conduct rather than tīrtha merit.
None.