Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2
। सूत उवाच । ततो निःक्षत्रिये लोके क्षत्त्रिण्यो वंशकारणात् । क्षेत्रजान्ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनया न्वरान् । ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः । जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात्संनिरस्य द्विजोत्तमान्
| sūta uvāca | tato niḥkṣatriye loke kṣattriṇyo vaṃśakāraṇāt | kṣetrajānbrāhmaṇebhyaśca suṣuvustanayā nvarān | te vṛddhiṃ ca samāsādya kṣetrajāḥ kṣatriyopamāḥ | jagṛhurmedinīṃ vīryātsaṃnirasya dvijottamān
سوت نے کہا: پھر جب دنیا کشتریوں سے خالی ہو گئی تو کشتری عورتوں نے اپنے وंश کی بقا کے لیے برہمنوں کے ذریعے ‘کشیترج’ کے طور پر نہایت نیک بیٹے جنے۔ وہ بیٹے بڑے ہو کر، اگرچہ کشیترج تھے مگر کشتریوں جیسے بن گئے، اور اپنی قوتِ بازو سے زمین پر قابض ہو گئے، اور برتر دِویجوں (برہمنوں) کو دھکیل کر نکال دیا۔
Sūta
Scene: A world bereft of kṣatriyas: kṣatriya women seek progeny through brāhmaṇas; later, grown sons seize the earth and expel brāhmaṇas—two-phase montage of conception and later usurpation.
FAQs
When dharma-order collapses, even legitimizing customs can be distorted into power-struggles; social stability requires restraint and respect for the righteous.
No specific tīrtha is named in this verse; it supplies historical background that often precedes a tīrtha’s origin-story or merit-explanation.
None; it discusses lineage (kṣetraja) and political displacement rather than a rite.