Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे । यत्त्वं तपोनिधिर्दृष्टः सर्वलोकनमस्कृतः

Transliteration

adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ saphalaṃ ca me | yattvaṃ taponidhirdṛṣṭaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ

Translation

آج میرا جنم کامیاب ہوا اور میری زندگی بھی کامیاب ہوئی، کیونکہ میں نے آپ کو دیکھا—تپسیا کے خزانے کو، جسے سب جہان سجدۂ تعظیم کرتے ہیں۔

Word by Word

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb: “today/now”)

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; enclitic form

• सफलम्: fruitful/successful
• सफलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• जन्म: birth
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सफलम्: fruitful
• सफलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; enclitic form

• यत्: since/that
• यत्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (correlative particle: “since/because/that”)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तपोनिधिः: treasure of austerity
• तपोनिधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (tapasya nidhiḥ = “treasure of austerity”)

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; “seen/has been seen”

• सर्वलोकनमस्कृतः: revered by all the worlds
• सर्वलोकनमस्कृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + नमस्कृत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (सर्वलोकैः नमस्कृतः = “worshipped by all worlds/people”)

Speaker

Rājā (Sahasrārjuna/Kārtavīrya Arjuna, implied)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A royal seer, hands folded, beholds a great ascetic radiant with tapas; the king’s face shows fulfilled joy; the sage sits calm, revered like a living shrine.

Characters & Entities

• Taponidhi (the sage, Jamadagni implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a tapasvī is itself a purifier and a life’s success, affirming the Purāṇic ideal of honoring realized sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly the Hāṭakeśvara-kṣetra setting, where such saintly presence and its merit are highlighted.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes the merit of darśana (seeing/meeting a holy person).