Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

न च तैः स स्मृतः सार्थैर्यैः समं प्रस्थितो गृहात् । न च केनापि संदृष्टः स तु रोधसि संस्थितः

na ca taiḥ sa smṛtaḥ sārthairyaiḥ samaṃ prasthito gṛhāt | na ca kenāpi saṃdṛṣṭaḥ sa tu rodhasi saṃsthitaḥ

اور جن قافلہ والوں کے ساتھ وہ گھر سے نکلا تھا، انہوں نے بھی اسے یاد نہ کیا؛ نہ کسی نے اسے دیکھا—وہ تو کنارۂ رود/بند پر ہی پڑا رہا۔

not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
तैःby them
तैः:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
he
:
Karma (Patient in passive/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्मृतःwas remembered
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
सार्थैःby the caravan (companions)
सार्थैः:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootसार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; 'caravan/party'
यैःwith whom / by whom
यैः:
Sambandha (Relative link/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
समम्together (with)
समम्:
Sahakari (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसमम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक/समानार्थक (adverb/preposition-like)
प्रस्थितःhad set out
प्रस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-√स्था (धातु) → प्रस्थित (क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि 'set out'
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
केनापिby anyone
केनापि:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम) + अपि (अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; अनिश्चितार्थे 'केन + अपि' (by anyone)
संदृष्टःwas seen
संदृष्टः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√दृश् (धातु) → संदृष्ट (क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोग
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Contrast/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/however)
रोधसिon the bank/shore
रोधसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोधस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; 'तटे/तीरे' अर्थे
संस्थितःstood, remained
संस्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√स्था (धातु) → संस्थित (क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि 'was standing/was situated'

Sūta (Lomaharṣaṇa) — inferred for Nāgarakhaṇḍa tīrthamāhātmya narration

Type: ghat

Scene: A solitary figure stands or sits on an embankment, looking out over a narrow river or dry channel; the caravan is gone; the horizon is empty; mood of abandonment with a hint of sacred stillness.

C
Caravan (sārtha)
B
Bank/embankment (rodhas)

FAQs

Worldly associations can fail in crisis; dharma teaches responsibility toward dependents and companions.

Not specified here; the chapter’s sacred focus remains the Ānarteśvara tīrtha complex.

None.