Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः । संप्रहृष्टस्य तद्वाक्यात्तस्मादाराधयस्व तम्

Transliteration

nādeyaṃ kiṃcidastīha devadevasya śūlinaḥ | saṃprahṛṣṭasya tadvākyāttasmādārādhayasva tam

Translation

یہاں دیودیو شُولِن جب خوش ہو جائیں تو کوئی چیز ‘نہ دینے کے لائق’ نہیں رہتی۔ پس اسی یقین کے سہارے اُن کی عبادت و آرادھنا کرو۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• आदेयम्: to be refused/not to be given
• आदेयम्: Kriya-visheshana (Predicate adjective/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आदेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-प्रमाण (indefinite: something)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• देवदेवस्य: of the God of gods
• देवदेवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव-देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: देवानां देवः (god of gods)

• शूलिनः: of Śūlin (the trident-bearer, Śiva)
• शूलिनः: Sambandha (Apposition/genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• संप्रहृष्टस्य: of the delighted/overjoyed (one)
• संप्रहृष्टस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम्-प्र-हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तद्वाक्यात्: from that statement
• तद्वाक्यात्: Apadana (Cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद्-वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; तत्पुरुष: तस्य वाक्यम् (his word/speech)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• आराधयस्व: worship/propitiate
• आराधयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (context suggests a guide instructing Candra)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Candra

Visual Art Cues

Scene: Romaka declares Śūlin’s limitless giving when pleased, urging the Moon to worship; Śiva is envisioned as the ultimate refuge behind the counsel.

Characters & Entities

• Śiva (Śūlin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the Lord is pleased, divine grace is unrestricted; the proper response is devoted worship (ārādhana).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the implied sacred setting of the instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (devotional worship/propitiation) of Śiva is explicitly enjoined.