Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

taṃ dṛṣṭvā sa praṇamyoccai stataḥ provāca sādaram | kṣayavyādhiyutaścandro nirvedāddvijasattamāḥ

اسے دیکھ کر اس نے بلند آواز سے نمسکار کیا اور پھر ادب سے بولا۔ دقِّ مرض میں مبتلا چندر نے گہری بےرغبتی سے کہا—اے بہترین دِویج!

तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (धातु)
Formक्त्वा-लोपयुक्त अव्ययकृदन्त (gerund)
उच्चैःaloud
उच्चैः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ततःthen
ततः:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereupon)
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; प्र-उपसर्गयुक्त
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस-आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative: ‘with respect’)
क्षयव्याधियुतःafflicted with consumption-disease
क्षयव्याधियुतः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षय-व्याधि-युक्त (प्रातिपदिक; √युज् ‘to join’, past participle युक्त)
Formतत्पुरुष-समास; विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with चन्द्रः)
चन्द्रःCandra (the Moon-god)
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्वेदात्from despondency
निर्वेदात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन
द्विजसत्तमाःO best of twice-born (brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense in context)
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम (प्रातिपदिक; द्विज + सत्तम)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Narrator (Purāṇic narrator within Tīrthamāhātmya context)

Type: kshetra

Scene: Candra, pale and diminished, approaches the radiant sage Romaka; he bows deeply, hands folded, eyes lowered in reverence, conveying both suffering and hope.

C
Candra (Moon)
R
Romaka (sage)

FAQs

In crisis, humility and reverence toward realized sages open the path to counsel and sacred remedy.

The encounter is part of the Prabhāsa-kṣetra māhātmya sequence.

Praṇāma (bowing) is shown as an essential dharmic approach to a sage; no further rite is detailed in this verse.