Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते

yayā'yaṃ calitaḥ śailaḥ svaśaktyā niścalīkṛtaḥ | skandeneha dvijaśreṣṭhāḥ śaktyā viddhastadagrataḥ | narādityastataścānyo yo nareṇa pratiṣṭhitaḥ | ṣaṣṭhyāṃ taṃ sūryavāreṇa dṛṣṭvā pāpātpramucyate

اس کی شکتی سے یہ پہاڑ—جو ہل گیا تھا—مضبوط اور بےحرکت کر دیا گیا۔ یہاں، اے دویجوں میں برتر! اس کے سامنے اسکند نے اپنی شکتی (نیزہ) سے اسے وِدھ کیا۔ پھر ‘نرادِتیہ’ نام کی سورج دیوتا کی مورتی، جسے ایک انسان نے پرتیِشٹھت کیا، وہاں موجود ہے؛ جب شَشٹھی تِتھی اتوار کو آئے اور اس کے درشن کیے جائیں تو گناہوں سے نجات ملتی ہے۔

yayāby which (power)
yayā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)
ayamthis
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)
calitaḥmoved, shaken
calitaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootcal (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
śailaḥmountain
śailaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (singular)
svaśaktyāby (his/its) own power
svaśaktyā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsva + śakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular); समासः—तत्पुरुषः (स्वस्य शक्तिः = स्वशक्तिः)
niścalīkṛtaḥmade motionless
niścalīkṛtaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootniścalī + kṛ (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle) of causative/denominative sense "to make motionless"; पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
skandenaby Skanda
skandena:
Karaṇa/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता in passive)
TypeNoun
Rootskanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: here)
dvijaśreṣṭhāḥO best of the twice-born
dvijaśreṣṭhāḥ:
Sambodhana/Addressed group (Vocative sense though form is nominative)
TypeNoun
Rootdvija + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (plural); समासः—तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठाः)
śaktyāby a spear / by power
śaktyā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (singular)
viddhaḥpierced
viddhaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootvyadh (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
tadof that
tad:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th) एकवचनस्य रूपम्; अत्र समासपूर्वपदत्वेन (in composition)
agrataḥin front
agrataḥ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootagrataḥ (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb: in front)
narādityaḥNarāditya (proper name)
narādityaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara + āditya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (नर-आदित्यः; नाम)
tataḥthen
tataḥ:
Kriya-Viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रम/अपादानवाचक-अव्ययम् (then/from there)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
anyaḥanother (one)
anyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् (relative pronoun)
nareṇaby a man / by Nara
nareṇa:
Karaṇa/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता in passive)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
pratiṣṭhitaḥestablished
pratiṣṭhitaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootprati-sthā (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
ṣaṣṭhyāmon the sixth (tithi)
ṣaṣṭhyām:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootṣaṣṭhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तिथिवाचकः (on the sixth lunar day)
tamhim/that (deity)
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
sūryavāreṇaon Sunday
sūryavāreṇa:
Adhikaraṇa (Time-instrument/कालसाधन)
TypeNoun
Rootsūryavāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सूर्यस्य वारः)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having seen)
pāpātfrom sin
pāpāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), पञ्चमी विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्
pramucyateis freed
pramucyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-muc (धातु)
Formलट् (वर्तमानकालः/Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive sense: is released)

Skanda (deduced from Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha: Narāditya (Sūrya) with Skanda-śakti-marked mountain

Type: peak

Scene: A trembling mountain is stilled by the goddess’s power; Skanda stands before it and strikes/marks it with his spear; nearby shines a Sun-image Narāditya, worshipped on ṣaṣṭhī-Sunday for sin-release.

S
Skanda
Ś
Śakti (spear)
Ś
Śaila (mountain)
N
Narāditya (Sūrya image)
D
Dvija

FAQs

Holy places preserve divine interventions; timed darśana (sacred viewing) of installed deities is taught as a purifier of sin.

A Nāgara Khaṇḍa tīrtha featuring Skanda’s spear-marked mountain and a Sūrya installation known as Narāditya.

Darśana of Narāditya specifically on Ṣaṣṭhī tithi when it coincides with Sunday, yielding pāpa-kṣaya (removal of sin).