Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

निवेश्य च तथा दिव्यं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । एतद्देवत्रयं क्षेत्रे युष्माकं हि मया कृतम् । भवद्भिः सकला चास्य चिन्ताकार्या सदैव हि

niveśya ca tathā divyaṃ brāhmaṇebhyo nyavedayat | etaddevatrayaṃ kṣetre yuṣmākaṃ hi mayā kṛtam | bhavadbhiḥ sakalā cāsya cintākāryā sadaiva hi

یوں ان دیویہ استھانوں کو قائم کر کے اس نے برہمنوں کو خبر دی: “اس کْشیتر میں یہ دیوتاؤں کی تثلیث میں نے تمہارے لیے قائم کی ہے۔ لہٰذا تم سب پر لازم ہے کہ اس کی پوری دیکھ بھال اور خدمت ہمیشہ کرتے رہو۔”

niveśyahaving installed/placed
niveśya:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootni-viś (नि+विश्-धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); अर्थः—स्थापयित्वा/प्रवेशयित्वा
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
tathālikewise
tathā:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय—रीतिवाचक (in the same way/also)
divyamdivine
divyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—(अन्तर्भूतं) ‘devatrayam’/‘kāryam’ इत्यर्थे
brāhmaṇebhyaḥto the Brahmins
brāhmaṇebhyaḥ:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), बहुवचन
nyavedayatinformed/announced
nyavedayat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootni-vid (नि+विद्-धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थः—न्यवेदयत् = निवेदितवान्/सूचितवान्
etatthis
etat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘devatrayam’ इत्यस्य
devatrayamthe triad of deities
devatrayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (त्रयः देवाः)
kṣetrein the sacred region
kṣetre:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
yuṣmākamof you/for you (belonging to you)
yuṣmākam:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
hiindeed/for
hi:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal)
mayāby me
mayā:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम
kṛtamdone/made
kṛtam:
Kriya (Result/क्रियाफल)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ-धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः—‘कृतम्’
bhavadbhiḥby you (respected sirs)
bhavadbhiḥ:
Karana (Agent/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक/सर्वनामवत्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; आदरार्थक सर्वनाम
sakalāentire/complete
sakalā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsakala (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘cintā’ (अध्याहृत) / ‘cintākāryā’ इत्यर्थे
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
asyaof this/of it
asya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
cintā-kāryāto be cared for/attended to
cintā-kāryā:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootcintā (प्रातिपदिक) + kārya (कृ-धातु, ण्यत्/तव्यत्-भाव)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चिन्ता एव कार्यं यस्याः/या) = ‘to be taken care of’; कृदन्त-भावः (कārya = to be done)
sadaivaalways
sadaiva:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā + eva (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक (always) + अवधारण (indeed)
hiindeed
hi:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)

Vidura (speaking to the brāhmaṇas, per verse content)

Type: kshetra

Scene: The patron addresses assembled brāhmaṇas before the newly established shrines, formally entrusting them with the triad’s care; priests hold scriptures and keys, while lamps burn steadily.

V
Vidura
B
Brāhmaṇas
D
Devatraya (triad of deities)

FAQs

Consecration is not the end—ongoing stewardship of a sacred site is itself dharma and sustains the kṣetra’s auspicious power.

The kṣetra where the Devatraya has been installed (Hāṭakeśvara-kṣetra context in Adhyāya 59).

Delegation of continual service: regular care, protection, and ritual attention for the installed Devatraya.