Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः

vaivāhikena vidhinā kṛtakṛtyo babhūva ha | tato babhrāma tatkṣetraṃ tīrthayātrāparāyaṇaḥ

نکاح کے مقررہ وِدھی (سنِسکار) کے مطابق رسم ادا کر کے وہ کِرتکرتیہ ہو گیا؛ پھر تیرتھ یاترا میں منہمک ہو کر اس پُنیت کْشیتر کے تیرتھوں کی زیارت کرتا پھرتا رہا۔

vaivāhikenaby the marriage (wedding)
vaivāhikena:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootvaivāhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषण—‘विधिना’ इत्यस्य
vidhināby the prescribed rite/method
vidhinā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
kṛtakṛtyaḥone who has fulfilled his duty
kṛtakṛtyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृ-धातु, क्त) + kṛtya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः—कर्मधारय (कृतं कृत्यं येन सः)
babhūvabecame
babhūva:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू-धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
haindeed
ha:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय—काल/क्रमवाचक (thereafter)
babhrāmawandered/roamed
babhrāma:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhram (भ्रम्-धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘kṣetram’ इत्यस्य
kṣetramfield/holy region
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tīrthayātrāparāyaṇaḥdevoted to pilgrimage to sacred places
tīrthayātrāparāyaṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासार्थः—‘तीर्थयात्रायां परायणः’

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Scene: A newly married pilgrim, serene and duty-fulfilled, sets out on foot through a sacred landscape, moving from one tīrtha to another with staff, water-pot, and prayerful gaze.

H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

Ritual completion should mature into ongoing devotion—fulfilled duty leads to sustained tīrtha-oriented spiritual practice.

The broader Hāṭakeśvara-kṣetra, presented as a landscape for tīrtha-yātrā.

Performance of a vaivāhika-style vidhi and subsequent tīrtha-yātrā (pilgrimage circuit) within the kṣetra.