Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

कृताश्च शपथास्तत्र स्नात्वा भागीरथीजले । अदुष्टचेतसा तेन दत्तं तत्पुस्तकं हृतम्

Transliteration

kṛtāśca śapathāstatra snātvā bhāgīrathījale | aduṣṭacetasā tena dattaṃ tatpustakaṃ hṛtam

Translation

وہاں بھاگیرتھی کے جل میں اشنان کر کے قسمیں کھائی گئیں۔ اور جس کے دل کو وہ بےعیب سمجھتے تھے، اسی نے چرائی ہوئی کتاب کو یوں پیش کر دیا گویا حق کے ساتھ دی گئی ہو۔

Word by Word

• कृताः: were made
• कृताः: Kriyā (Predicate—state)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘made/done’

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• शपथाः: oaths
• शपथाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: शपथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया/Absolutive)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव), ‘having bathed’

• भागीरथीजले: in the water of the Bhāgīrathī (Gaṅgā)
• भागीरथीजले: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: भागीरथी (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—भागीरथ्याः जलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अदुष्टचेतसा: by one of untainted mind
• अदुष्टचेतसा: Karta/Hetu (Agent/Instrumental attendant)
• Type: Noun
• Root: अदुष्ट (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—अदुष्टं चेतः यस्य/अदुष्टं चेतः (कर्मधारय)

• तेन: by him
• तेन: Karta (Agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Kriyā (Predicate—state)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘given’

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण-रूपेण

• पुस्तकम्: book
• पुस्तकम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: पुस्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• हृतम्: was taken away
• हृतम्: Kriyā (Predicate—result)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: कृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘taken away’

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhāgīrathī-snānā (Gaṅgā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: On a riverbank, companions perform snāna; hands raised in oath. The accused appears serene and ‘unsuspected’, while the manuscript is produced and handed over as if legitimately given.

Characters & Entities

• Bhāgīrathī (Gaṅgā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred acts like Gaṅgā-snān do not sanctify deceit; false oaths and wrongful appropriation remain potent causes of karmic downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhāgīrathī-jala—i.e., the Gaṅgā river as a tīrtha—within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing (snāna) in the Bhāgīrathī and the taking of oaths (śapatha)—with the implied prescription that such oaths must be truthful.