Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

तथान्यत्स्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः । दुर्गां च भक्तिसंयुक्तो विधिदृष्टेन कर्मणा

Transliteration

tathānyatsthāpayāmāsa liṃgaṃ devasya śūlinaḥ | durgāṃ ca bhaktisaṃyukto vidhidṛṣṭena karmaṇā

Translation

اسی طرح وہ بھکتی سے یکت ہو کر، مقررہ وِدھی کے مطابق عمل کرتے ہوئے، شُول دھاری دیو (شیو) کا لِنگ قائم کیا اور دُرگا ماتا کو بھی پرتیِشٹھت کیا۔

Word by Word

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय/प्रकारार्थक-अव्यय (likewise)

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषण

• स्थापयामास: he established, set up
• स्थापयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु) (णिच्) स्थापय + √अस् (धातु) (लिट्-परिप्रयोग)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘स्थापयामास’ = स्थापयत् इव (periphrastic perfect)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• शूलिनः: of Śūlin (Śiva, trident-bearer)
• शूलिनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘शूलिन्’ = त्रिशूलधारी (Śiva)

• दुर्गाम्: Durgā
• दुर्गाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• भक्तिसंयुक्तः: endowed with devotion
• भक्तिसंयुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + संयुक्त (सम् + √युज् धातु → क्त कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष—‘भक्त्या संयुक्तः’ (endowed with devotion); कर्तृविशेषण

• विधिदृष्टेन: by the rite prescribed by rule
• विधिदृष्टेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: विधि (प्रातिपदिक) + दृष्ट (√दृश् धातु → क्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष—‘विधिना दृष्टेन’ (as prescribed by rule); ‘कर्मणा’ इत्यस्य विशेषण

• कर्मणा: by (ritual) action
• कर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A consecration scene: a Śiva-liṅga is installed with ritual vessels and bilva leaves; nearby, Durgā’s image is established, evoking protective śakti; Bhīṣma performs rites in prescribed order with focused devotion.

Characters & Entities

• Śiva (Śūlin)
• Liṅga
• Durgā
• Bhīṣma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a tīrtha, devotion must be joined to vidhi—right procedure—so worship becomes stable, communal, and merit-giving.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha in the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the verse focuses on consecrations performed there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratiṣṭhā of a Śiva-liṅga and establishment of Durgā, performed through vidhi (scripturally prescribed rites).