Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

यो मामत्र स्थितं तत्र दिवसे वीक्षयिष्यति । स्नात्वा सुविमले कुंडे सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । तस्य नाशं प्रयास्यंति व्याधयो गात्रसंभवाः

Transliteration

yo māmatra sthitaṃ tatra divase vīkṣayiṣyati | snātvā suvimale kuṃḍe samyakchraddhāsamanvitaḥ | tasya nāśaṃ prayāsyaṃti vyādhayo gātrasaṃbhavāḥ

Translation

جو شخص کامل عقیدت کے ساتھ نہایت پاکیزہ کنڈ میں غسل کرے اور پھر دن کے وقت مجھے وہاں قائم دیکھے، اس کے اعضا سے پیدا ہونے والی جسمانی بیماریاں فنا ہو جائیں گی۔

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• स्थितम्: standing/being present
• स्थितम्: Karman-qualifier (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle) ‘स्थित’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणं ‘माम्’ इत्यस्य

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• दिवसे: on the day
• दिवसे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कालवाचक

• वीक्षयिष्यति: will see
• वीक्षयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया (having bathed)

• सुविमले: very pure
• सुविमले: Adhikarana-qualifier (Location qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषणं ‘कुंडे’ इत्यस्य

• कुंडे: in the pond (kuṇḍa)
• कुंडे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुंड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (properly)

• श्रद्धासमन्वितः: endowed with faith
• श्रद्धासमन्वितः: Karta-qualifier (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अन्वि/अनु-इ धातु)
• Form: समासः (तत्पुरुष; ‘श्रद्धया समन्वितः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणं ‘यः’ इत्यस्य

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• नाशम्: destruction
• नाशम्: Gati/Karman (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रयास्यन्ति: will go/come to (i.e., will meet)
• प्रयास्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• व्याधयः: diseases
• व्याधयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• गात्रसंभवाः: arising from the body
• गात्रसंभवाः: Karta-qualifier (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गात्र + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष; ‘गात्रात् संभवः’/‘गात्रे संभवः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषणं ‘व्याधयः’ इत्यस्य

Speaker

Śaṅkara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Suvimala-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nala / general audience of pilgrims

Visual Art Cues

Scene: A devotee bathes in the crystal-pure Suvimala pond, then beholds Śaṅkara present in the daytime; bodily diseases dissolve and depart.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification (snāna) joined with devotion (śraddhā) and darśana is celebrated as a complete path bringing tangible relief and spiritual uplift.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The suvimala kuṇḍa and the Śaṅkara-sannidhi (Śiva’s presence) described in Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya, Adhyāya 55.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe in the pure kuṇḍa, then perform Śiva-darśana in the daytime with sincere faith.