Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75
Devanagari script
तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्
Transliteration
tatkimetaddvijaśreṣṭha tejo hāniratīva me | maṃtriṇo'pi tathā putrā na spṛśaṃti yato'dya mām
Translation
یہ کیا ہو گیا ہے، اے افضلِ دِوِج؟ میرا جلال بہت گھٹ گیا ہے۔ آج تو میرے وزیر اور میرے بیٹے بھی مجھے چھوتے نہیں۔
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
द्विजश्रेष्ठO best of Brahmins
द्विजश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (‘best among twice-born’)
तेजःsplendour / vitality
तेजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
हानिःloss / decline
हानिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
अतीवexcessively / greatly
अतीव:
Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), अतिशयार्थ (intensifier)
मेof me / my
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Gen./Dat. 6th/4th), एकवचन; अत्र षष्ठी (of me)
मन्त्रिणःministers
मन्त्रिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
अपिalso / even
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), समुच्चय/अपेक्षार्थ (also/even)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारार्थ (in that manner)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
स्पृशन्तिtouch
स्पृशन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/adverb), हेत्वर्थ (because/wherefrom)
अद्यtoday / now
अद्य:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), कालवाचक (temporal)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
Speaker
The king (rājā/pārthiva)
Visual Art Cues
Scene: A king questions a venerable brāhmaṇa-sage; courtiers and sons stand at a distance with averted faces, emphasizing untouchability and diminished aura.
Characters & Entities
V
VasiṣṭhaFAQs
Spiritual radiance (tejas) declines through adharma, and society instinctively withdraws from severe impurity until purification is undertaken.
No tīrtha is specified in this verse.
None; it is a question prompting the sage’s diagnosis and remedy.