Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

Transliteration

ukhāṃ kṛtvā tatastādṛktatpramāṇāmatarkitām | mahāmāṃsābhṛtāṃ kṛtvā tāṃ jahārāmiṣānvitām

Translation

پھر اس نے اسی ناپ کی ایک ہانڈی بنوائی، جس پر کسی کو شک نہ ہوا۔ اسے بہت زیادہ گوشت سے بھر کر، گوشت کے بوجھ سمیت، وہ اسے اٹھا لے گیا۔

Word by Word

• उखाम्: a cooking-pot
• उखाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having made’

• ततः: then
• ततः: Desha-kala (Temporal connector/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानार्थक (then/from that)

• तादृक्: such
• तादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; (अव्ययवत्) प्रातिपदिक-रूप ‘तादृक्’ = ‘such’ (अत्र उखाम् विशेषयति)

• तत्प्रमाणाम्: of that size
• तत्प्रमाणाम्: Visheshana (Qualifier of उखाम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् + प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (of that measure/size)

• अतर्किताम्: unexpected
• अतर्किताम्: Visheshana (Qualifier of उखाम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + तर्कित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थक विशेषण (unexpected/unthought-of)

• महामांसाभृताम्: filled with much meat
• महामांसाभृताम्: Visheshana (Qualifier of उखाम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + मांस + आ-भृत (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (bearing much meat)

• कृत्वा: having made (it)
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having made’

• ताम्: that (pot)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (refers to उखाम्)

• जहार: carried off/took away
• जहार: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आमिषान्विताम्: containing meat
• आमिषान्विताम्: Visheshana (Qualifier of ताम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आमिष + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (accompanied by meat)

Speaker

Sūta (implied continuation of narration)

Skanda Dialogue

Listener: (assembly of sages)

Visual Art Cues

Scene: A specially sized pot is commissioned in secrecy; it is filled with large quantities of meat and carried away, heavy and covered, while others remain unsuspecting.

Characters & Entities

• King/plotter (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hidden wrongdoing (atarkita) still bears consequences; secrecy cannot shield one from dharma’s law.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of a broader tīrtha-glorifying chapter narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes an act of preparation used for deception.