Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

Transliteration

kasyacittvatha kālasya satre dvādaśavārṣike | vartamāne yathānyāyaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā

Translation

پھر ایک وقت ایسا آیا کہ بارہ برس کے سَتر یَجْیَہ کا اہتمام دستور کے مطابق جاری تھا، اور شاستر کے بتائے ہوئے قاعدے کے مطابق کرم ادا کیے جا رہے تھے۔

Word by Word

• कस्यचित्: of some (someone/something)
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कस्यचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (contextual)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• कालस्य: of time
• कालस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• सत्रे: in the sacrificial session (sattra)
• सत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• द्वादशवार्षिके: in the twelve-year (session)
• द्वादशवार्षिके: Adhikarana (qualifier of location/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश-वर्षिक (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: द्वादश + वार्षिक); नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; सत्रे इति विशेषणम्

• वर्तमाने: while (it) was going on
• वर्तमाने: Adhikarana (qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present participle, शानच्); नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; सत्रे इति विशेषणम्

• यथा: according to
• यथा: Sambandha (Manner marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपमान/रीतिवाचक (as/according to)

• न्यायम्: rule/propriety
• न्यायम्: Kriya-vishesana (Adverbial accusative/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: न्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे (यथान्यायम् = according to rule)

• विधिदृष्टेन: as prescribed by rule
• विधिदृष्टेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: विधि-दृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: विधिना दृष्टम्); नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्गः; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; कर्मणा इति विशेषणम्

• कर्मणा: by (ritual) action
• कर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast sacrificial ground (yajñavāṭa) with altars, ṛtviks seated in order, fires blazing steadily; the sense of a long, disciplined twelve-year satra underway.

Characters & Entities

• Satra
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through disciplined observance of prescribed rites; narrative turning points often arise even amidst correct ritual order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it sets the ritual-historical scene leading toward the tīrtha account.

What ritualistic prescription is mentioned?

A twelve-year satra conducted yathā-nyāya (properly) with vidhi (scriptural injunctions).