Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

बलानाडी तुष्टिकाष्ठा रसना च सरस्वती । यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु बहुत्वाद्यन्न कीर्तितम्

Transliteration

balānāḍī tuṣṭikāṣṭhā rasanā ca sarasvatī | yatkiñcittriṣu lokeṣu bahutvādyanna kīrtitam

Translation

تو ہی بلانادی، تو ہی تُشٹِکاشٹھا، اور تو ہی رسنا ہے؛ تو ہی خود سرسوتی ہے۔ تینوں جہانوں میں جو کچھ ہے—اس کی بے پایاں وسعت کے سبب—میں اسے پورا پورا نام لے کر بیان نہ کر سکا۔

Word by Word

• बलानाडी: channel of strength (name/epithet)
• बलानाडी: Pradhāna-nāma
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक) + नाडी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (बलस्य नाडी)

• तुष्टिकाष्ठा: limit/culmination of contentment (epithet)
• तुष्टिकाष्ठा: Pradhāna-nāma
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक) + काष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (तुष्टेः काष्ठा/सीमा)

• रसना: tongue; girdle
• रसना: Pradhāna-nāma
• Type: Noun
• Root: रसना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Pradhāna-nāma
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्; (अत्र ‘यत् किञ्चित्’ = whatever)

• किञ्चित्: anything, something
• किञ्चित्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अनिश्चित-सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः (Locative); बहुवचनम्; (त्रिषु = in three)

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; सप्तमी-विभक्तिः; बहुवचनम्

• बहुत्वात्: because of abundance
• बहुत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: बहुत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; पञ्चमी-विभक्तिः; एकवचनम्; हेत्वर्थे (Ablative of cause: because of multitude)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्; (यत् ... न कीर्तितम्)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• कीर्तितम्: mentioned, praised
• कीर्तितम्: Kriyā (verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्; (न कीर्तितम् = not mentioned)

Speaker

A king (bhūbhuj) praising Goddess Sarasvatī (deduced from immediate context; Sarasvatī speaks in 34)

Visual Art Cues

Scene: A poet-devotee bows with folded hands, Sarasvatī’s presence behind as a gentle radiance; around them, the three worlds appear as a vast panorama, suggesting the impossibility of fully naming all forms.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Tri-loka (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine cannot be exhausted by lists; sincere praise acknowledges the Goddess as the limitless ground of all names and forms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it continues the all-inclusive Sarasvatī-stotra within the chapter’s tīrtha-māhātmya frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse models stuti (hymnic praise) as the practice; no separate dāna, snāna, or vrata is specified.