Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेश माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ | viśvāmitreśa māhātmyaṃ sarvapātakanāśanam

Translation

اے بہترین دُویجوں! جو کچھ تم نے پوچھا تھا وہ سب میں نے تمہیں پوری طرح سنا دیا—وشوامترِیش کی یہ مہاتمیا، جو ہر گناہ کو مٹا دیتی ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)

• वः: to you/for you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन (genitive/dative plural enclitic)

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (told/declared)

• यत्: since/that which
• यत्: Sambandha (Clause-link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle introducing clause)

• पृष्टः: (I) having been asked
• पृष्टः: Kriya (Predicate-part/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (having been asked)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन (present, 1st person singular)

• द्विजोत्तमाः: O best of twice-born (brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, बहुवचन (masculine vocative plural)

• विश्वामित्रेश: O Viśvāmitreśa
• विश्वामित्रेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र-ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (masculine vocative singular)

• माहात्म्यम्: greatness/glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying 'māhātmyam')

Speaker

Sūta (deduced from immediate narrative frame in Tīrthamāhātmya dialogues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvāmitreśa / Viśvāmitreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-uttamāḥ (sages/brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator concludes the account before an assembly of brāhmaṇas; behind them, the emblematic presence of Viśvāmitreśvara liṅga signifies sin-destruction.

Characters & Entities

• Viśvāmitreśa
• Viśvāmitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and internalizing a tīrtha/deity māhātmya is presented as spiritually transformative and capable of destroying sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to the Viśvāmitreśa/Viśvāmitreśvara sacred complex within the Śrīhāṭakevara-kṣetra māhātmya setting of the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it serves as a concluding statement emphasizing the merit of the narrated māhātmya.