Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 41›Shloka 32
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

अस्यां संपूजितो विष्णुर्यावन्मासचतुष्टयम् । ददाति सकलान्कामान्ध्यातश्चेतसि सर्वदा । शास्त्रोक्तविधिना सम्यग्व्रतस्थो जलशायिनम्

Transliteration

asyāṃ saṃpūjito viṣṇuryāvanmāsacatuṣṭayam | dadāti sakalānkāmāndhyātaścetasi sarvadā | śāstroktavidhinā samyagvratastho jalaśāyinam

Translation

اگر اس دن سے آغاز کر کے چار مہینے تک شاستروں کی بتائی ہوئی ودھی کے مطابق وِشنو کی پوری پوجا کی جائے، اور دل میں ہمیشہ دھیان رکھا جائے، تو ودھی سے ورت دھار کر جل-شائی پرمیشور کی آرادھنا کرنے والا سب مطلوبہ مقاصد پا لیتا ہے۔

Word by Word
अस्याम्in this (observance/occasion)
अस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनाम (in this [tithi/occasion])
संपूजितःwell-worshipped
संपूजितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+पूज् (धातु) → संपूजित (कृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of ‘विष्णुः’)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यावत्for as long as
यावत्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधिवाचक (indeclinable: as long as, up to)
मास-चतुष्टयम्a period of four months
मास-चतुष्टयम्:
Karma (कर्म; duration as object of ‘यावत्’)
TypeNoun
Rootमास+चतुष्टय (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः मासाः)
ददातिgives
ददाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सकलान्all
सकलान्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘कामान्’)
कामान्desires, wishes
कामान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
ध्यातःhaving meditated (upon him)
ध्यातः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootध्यै (धातु) → ध्यात (कृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having meditated’ (agent understood: व्रतस्थः)
चेतसिin the mind
चेतसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक (adverb: always)
शास्त्र-उक्त-विधिनाby the method prescribed in the scriptures
शास्त्र-उक्त-विधिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशास्त्र+उक्त+विधि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शास्त्रे उक्तः विधिः)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; रीतिवाचक (adverb: properly)
व्रतस्थःone observing the vow
व्रतस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत+स्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुषः (व्रते स्थितः)
जल-शायिनम्the one who lies on the waters (Viṣṇu)
जल-शायिनम्:
Karma (कर्म; object of implied ‘पूजयेत्/ध्यायेत्’)
TypeNoun
Rootजल+शायिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (जले शायी)
Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jalaśāyī Viṣṇu tīrtha (Aśūnyaśayanā-ārambha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Purandara/Sahasrākṣa)

Visual Art Cues

Scene: A devotee (or Indra as exemplar) begins on Aśūnyaśayanā and continues four months of worship before Jalaśāyī Viṣṇu; scenes show daily offerings, lamps, flowers, and meditative posture, culminating in boon-bestowal.

Characters & Entities
V
Viṣṇu
J
Jalaśāyī Viṣṇu
A
Aśūnyaśayanā (implied)
C
Cāturmāsya (four-month period; implied)

FAQs

Sustained devotion—worship plus inner meditation—performed according to śāstra ripens into fulfillment of rightful desires.

The glorification centers on a water-associated sacred setting suitable for worship of Jalaśāyī Viṣṇu, as framed by the chapter’s tīrtha narrative.

Worship Viṣṇu starting on this dvitīyā and continue for four months, maintaining meditation and observing the vow according to śāstric procedure.

←Previous Verse
Next Verse→