Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

शक्र उवाच । बाष्कलिर्नाम देत्येन्द्रो हरलब्धवरो बली । अजेयः संगरे देवैस्तेनाहं विजितो रणे

śakra uvāca | bāṣkalirnāma detyendro haralabdhavaro balī | ajeyaḥ saṃgare devaistenāhaṃ vijito raṇe

شکر (اندرا) نے کہا: ‘باسکلی نام کا ایک دیَتیہ راجا ہے، نہایت زورآور، جس نے ہَر (شیو) سے ور پایا ہے۔ وہ دیوتاؤں کے لیے بھی جنگ میں ناقابلِ شکست ہے؛ اسی نے مجھے میدانِ رزم میں ہرا دیا۔’

śakraḥŚakra (Indra)
śakraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/Past), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular), Parasmaipada
bāṣkaliḥBāṣkali (name of a demon)
bāṣkaliḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbāṣkali (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (Appositional marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya; nāma-śabdaḥ (particle indicating name/‘by name’)
daityendraḥlord of the Daityas
daityendraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti, Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (genitive determinative): ‘daityānām indraḥ’
haralabdhavaraḥhaving obtained a boon from Hara (Śiva)
haralabdhavaraḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roothara (प्रातिपदिक) + labdha (कृदन्त; √labh) + vara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti, Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘harāt labdhaḥ varaḥ yasya’ (having a boon obtained from Hara)
balīmighty
balī:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbalin (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti, Ekavacana; -inanta adjective
ajeyaḥunconquerable
ajeyaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roota-jeya (प्रातिपदिक; nañ + jeya from √ji)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti, Ekavacana; nañ-samāsa (negation)
saṃgarein battle
saṃgare:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃgara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana
devaiḥby the gods
devaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
tenaby him
tena:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana; sarvanāma
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana; sarvanāma
vijitaḥdefeated
vijitaḥ:
Karma (Patient/कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-jita (कृदन्त; √ji)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti, Ekavacana; bhūta-kṛdanta (past passive participle)
raṇein war
raṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana

Śakra (Indra/Vāsava)

Listener: Madhusūdana (Viṣṇu)

Scene: Indra, battle-worn and humbled, addresses Viṣṇu, describing the daitya-king Bāṣkali who, empowered by Śiva’s boon, has defeated the devas and seized svarga.

Ś
Śakra (Indra)
B
Bāṣkali
D
Daitya
H
Hara (Śiva)
D
Devas

FAQs

Worldly power and boons can destabilize the cosmos; dharma is restored when the righteous seek divine guidance.

The immediate setting is Śvetadvīpa (Viṣṇu’s refuge), though the verse itself focuses on the cosmic conflict.

None directly; the verse introduces the cause that will lead to tapas (austerity) as the remedy.