Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 4›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

पुष्पितैः फलितैर्वृक्षैः समंतात्परिवारितम् । विविधैर्मधुरारावैर्नादितं विहगोत्तमैः

Transliteration

puṣpitaiḥ phalitairvṛkṣaiḥ samaṃtātparivāritam | vividhairmadhurārāvairnāditaṃ vihagottamaiḥ

Translation

وہ آشرم چاروں طرف پھولوں اور پھلوں سے لدے درختوں سے گھرا ہوا تھا، اور بہترین پرندوں کی طرح طرح کی شیریں آوازوں سے گونج رہا تھا۔

Word by Word
पुष्पितैःby flowering
पुष्पितैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपुष्प (प्रातिपदिक) + इत (कृदन्त) → पुष्पित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formभूतकृदन्त/निष्पन्नविशेषण; तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), बहुवचन; पुल्लिङ्ग (वृक्षैः विशेषयति)
फलितैःby fruit-bearing
फलितैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootफल (प्रातिपदिक) + इत (कृदन्त) → फलित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formभूतकृदन्त/निष्पन्नविशेषण; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; पुल्लिङ्ग
वृक्षैःby trees
वृक्षैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), बहुवचन
समंतात्all around
समंतात्:
Deśa-adhikaraṇa (Place adjunct/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (from all around)
परिवारितम्surrounded
परिवारितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु; वृणोति/वृ) + क्त → परिवारित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (आश्रमम् विशेषयति)
विविधैःby various
विविधैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (आरावैः विशेषयति)
मधुरारावैःby sweet calls
मधुरारावैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधुर (प्रातिपदिक) + आराव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (मधुरः आरावः = sweet cry/sound); पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
नादितम्resounding, filled with sound
नादितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनद् (धातु) + णिच् (causative) → नादय् + क्त → नादित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विहगोत्तमैःby excellent birds
विहगोत्तमैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविहग (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक) → विहगोत्तम (समास/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (उत्तमाः विहगाः = excellent birds); पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in a māhātmya frame)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The hermitage is ringed by trees heavy with blossoms and fruit; birds of many kinds perch and sing, filling the air with layered, sweet notes; the scene feels like a natural mandala around the āśrama.

FAQs

Where dharma and tapas flourish, nature becomes abundant and melodious—outer harmony reflects inner purity.

The verse praises the sanctified environs of a riverbank āśrama within Nāgarakhaṇḍa, without naming the tīrtha.

None; it is a māhātmya-style description of sacred ambience.

←Previous Verse
Next Verse→