Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 38›Shloka 15
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा प्रहृष्टा त्मा स्थितस्तत्रैव मुक्तिभाक्

Transliteration

sūta uvāca | evamuktvā sa bhagavāṃstataścādarśanaṃ gataḥ | so'pi rājā prahṛṣṭā tmā sthitastatraiva muktibhāk

Translation

سوت نے کہا: یوں کہہ کر بھگوان پھر نگاہوں سے اوجھل ہو گئے۔ وہ راجا بھی دل میں مسرور ہو کر وہیں ٹھہرا رہا—اور موکش کا حق دار بن گیا۔

Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereafter)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अदर्शनम्invisibility; out of sight
अदर्शनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
गतःwent; departed
गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (also/even)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रहृष्टात्माwith delighted heart
प्रहृष्टात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying rājā)
स्थितःstood; remained
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
मुक्तिभाक्partaker of liberation
मुक्तिभाक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + भज् (धातु) → भाक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying rājā); षष्ठी-तत्पुरुष (muktiṃ bhajate iti)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhundhumāreśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Lord finishes speaking and vanishes (antardhāna) in a halo of light; the king stands with folded hands, eyes moist yet serene, remaining at the sacred spot as if rooted, signifying liberation.

Characters & Entities
S
Sūta
Ś
Śiva (Bhagavān)
D
Dhundhumāra (the king, context)
C
Camatkārapura (context)

FAQs

True fulfillment of a tīrtha narrative is mokṣa: the devotee remains anchored in sacred practice until liberation is won.

Camatkārapura kṣetra is implied as the place where steadfast devotion culminates in mukti.

Implicitly, continued residence/steadfastness in worship at the sacred site is praised; no new rite is introduced in this closing verse.

←Previous Verse
Next Verse→