Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

लोमहर्षण उवाच । मंत्राणां साधनं कष्टं सर्वेषामपि सन्मुने । प्रत्यवायसमोपेतं बहुच्छिद्रसमाकुलम्

lomaharṣaṇa uvāca | maṃtrāṇāṃ sādhanaṃ kaṣṭaṃ sarveṣāmapi sanmune | pratyavāyasamopetaṃ bahucchidrasamākulam

لومہَرشن نے کہا: “اے نیک مُنی! منتروں کی سادھنا سب کے لیے دشوار ہے۔ اس کے ساتھ الٹے نتائج کا اندیشہ بھی ہوتا ہے، اور یہ بہت سے رخنوں اور لغزشوں سے گھری رہتی ہے۔”

लोमहर्षणःLomaharṣaṇa
लोमहर्षणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोमहर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
मन्त्राणाम्of mantras
मन्त्राणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
साधनम्practice/means (of accomplishment)
साधनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कष्टम्difficult
कष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अवधानार्थक (particle: even)
सन्O good (one)
सन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; 'सत्' शब्दस्य संबोधनरूप
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन
प्रत्यवायसमोपेतम्accompanied by impediments
प्रत्यवायसमोपेतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यवाय + समुपेत (सम्-उप-इ धातु + क्त)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (प्रत्यवायेन समुपेतम् = attended with obstacles)
बहुच्छिद्रसमाकुलम्full of many flaws/holes
बहुच्छिद्रसमाकुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु + छिद्र + समाकुल (सम्-आ-कुल्/आकुल प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (बहूनि छिद्राणि यस्मिन्/यत्र) + समाकुल (full of)

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Listener: Durvāsas

Scene: Lomaharṣaṇa speaks gravely to Durvāsas, warning that mantra practice is difficult and full of pitfalls; the atmosphere is sober, with the firelight casting long shadows, emphasizing caution.

L
Lomaharṣaṇa

FAQs

Mantra-sādhana demands care and purity because errors can produce obstacles (pratyavāya).

Not yet named here; the narrative is preparing to recommend a specific kṣetra for safe and swift siddhi.

No numeric rite is given; the verse frames the need for a reliable, protected method and place.