Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 99

Devanagari script

यस्तल्लिंगं पुनर्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । अर्चयेत्स ध्रुवं मुक्तिं प्राप्नोति द्विजसत्तमाः

Transliteration

yastalliṃgaṃ punarbhaktyā puṣpadhūpānulepanaiḥ | arcayetsa dhruvaṃ muktiṃ prāpnoti dvijasattamāḥ

Translation

جو شخص اُس لِنگ کی پھر سے بھکتی کے ساتھ پھولوں، دھوپ اور چندن کے لیپ سے پوجا کرے، وہ یقیناً موکش پاتا ہے، اے بہترینِ دِویج۔

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (demonstrative)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• पुष्पधूपानुलेपनैः: with flowers, incense, and unguents
• पुष्पधूपानुलेपनैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक) + धूप (प्रातिपदिक) + अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—समाहार-द्वन्द्व (flowers+incense+unguents)

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अन्वादेश (correlative pronoun)

• ध्रुवम्: surely
• ध्रुवम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-क्रियाविशेषण (adverb of certainty)

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• द्विजसत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजसत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानां सत्तमाः = best among the twice-born) संबोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattama(s) (addressed audience)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim stands before a radiant black-stone liṅga on a yoni-pīṭha, offering fresh flowers, curling incense smoke, and sandal paste; priests and forest-hermitage ambience suggest a tīrtha shrine.

Characters & Entities

• Liṅga
• Dvija-sattama (Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti expressed through simple offerings in liṅga-pūjā is upheld as a direct means to liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga established at the tīrtha in Nāgarakhaṇḍa, Adhyāya 32; the verse praises worship at that spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana of the liṅga with puṣpa (flowers), dhūpa (incense), and anulepana (ointments/unguents).