Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74
Devanagari script
अथ यः कुरुते कर्म तत्र विष्ठाप्रशोधनम् । सोऽभ्येत्य तमुवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः
Transliteration
atha yaḥ kurute karma tatra viṣṭhāpraśodhanam | so'bhyetya tamuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ
Translation
اب وہاں پاخانہ صاف کرنے کا جو ملازم تھا، وہ اس کے پاس آیا اور غصّے سے سرخ آنکھوں کے ساتھ یہ بات کہی۔
Word by Word
अथthen
अथ:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)
कुरुतेdoes
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कर्मwork/deed
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere/in that
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: ‘there/in that matter’)
विष्ठाप्रशोधनम्cleaning of excrement
विष्ठाप्रशोधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्ठा + प्रशोधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विष्ठायाः प्रशोधनम् = ‘cleaning of feces’)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभ्येत्यhaving approached
अभ्येत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-इ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातुः—इ, उपसर्गः—अभि; ‘having approached’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाक्यविषय-निर्देश (this [speech])
कोपसंरक्तलोचनःwith eyes reddened by anger
कोपसंरक्तलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोप + संरक्त + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (कोपेन संरक्ते लोचने यस्य = ‘whose eyes are reddened with anger’)
Speaker
Sūta (narration)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A worker responsible for cleaning approaches, face flushed, eyes red with anger, confronting the disguised cleaner at the foul site.
Characters & Entities
W
worker (cleaner)R
rājā (disguised)FAQs
Ego and livelihood concerns can trigger anger; dharma is tested when service intersects with social roles and resentment.
The verse does not name a tīrtha; it continues the moral narrative within the sacred-place discourse.
None; it narrates an interpersonal confrontation arising from assigned work.