Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

गगनं व्यापयन्सूर्यः संतापयति मां भृशम् । बाह्ये चाभ्यंतरे कामः कथं वक्ष्यामि जीवितम्

gaganaṃ vyāpayansūryaḥ saṃtāpayati māṃ bhṛśam | bāhye cābhyaṃtare kāmaḥ kathaṃ vakṣyāmi jīvitam

سورج آسمان پر پھیل کر مجھے سخت جلا رہا ہے۔ خواہش باہر بھی اور اندر بھی ستاتی ہے—میں جینے کی بات کیسے کروں؟

gaganamthe sky
gaganam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vyāpayanpervading, filling
vyāpayan:
Karta (Agent qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootvi + ā + pṛ (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त/Present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (sūryaḥ)
sūryaḥthe sun
sūryaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
saṃtāpayatitorments, heats
saṃtāpayati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + tap (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः सम्
māmme
mām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
bhṛśamexcessively, greatly
bhṛśam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
bāhyeexternally, on the outside
bāhye:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootbāhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/सप्तमी-एकवचन (locative singular used adverbially); ‘बाह्ये (स्थाने)’
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
abhyantareinternally, within
abhyantare:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootabhyantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/सप्तमी-एकवचन (locative singular used adverbially); ‘अभ्यन्तरे (स्थाने)’
kāmaḥdesire, passion
kāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
vakṣyāmishall I speak, shall I tell
vakṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
jīvitamlife, livelihood
jīvitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Narrator (unnamed male speaker within the Tīrthamāhātmya narrative)

Scene: A traveler/lover stands under a blazing sun filling the sky; sweat and heat-haze surround him while his face shows inner agitation—desire as an invisible flame.

S
Sūrya

FAQs

Kāma becomes a fire that consumes body and mind; liberation begins with restraint and turning the heart toward the sacred.

No specific tīrtha is named in this shloka; it is part of the larger tīrthamāhātmya narrative.

None.