Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

तेजोत्तमास्ते संयुक्तास्त्रिनेत्राः शूलपाणयः । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः

Transliteration

tejottamāste saṃyuktāstrinetrāḥ śūlapāṇayaḥ | etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ

Translation

وہ نور و جلال میں برتر، مقصد میں متحد، تین آنکھوں والے اور ترشول بردار ہیں۔ اے بہترین دِوِجوں! جو کچھ تم نے پوچھا تھا، وہ سب میں نے تمہیں بیان کر دیا۔

Word by Word

• तेजः-उत्तमाः: best in splendor
• तेजः-उत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (तेजसाम् उत्तमाः)

• ते: they/you (those)
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया? न; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-रूपम् (enclitic)

• संयुक्ताः: united, joined
• संयुक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्+युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• त्रि-नेत्राः: three-eyed
• त्रि-नेत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः द्विगु/तत्पुरुष-प्रायः (त्रीणि नेत्राणि येषाम्)

• शूल-पाणयः: those who have a trident in hand
• शूल-पाणयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः (शूलः पाणौ येषाम्)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• वः: of you / to you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचन; सर्वनाम-रूपम् (enclitic)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘has been told’

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)

• पृष्टः: asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः ‘asked’

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• द्विज-उत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विज-उत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)

Speaker

Sūta (deduced; addressing dvijottamāḥ)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ

Visual Art Cues

Scene: A unified host of eleven Rudras: blazing radiance, three eyes, tridents held upright; the narrator turns to the assembled brahmins, signaling completion of the account.

Characters & Entities

• Rudras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse affirms the recognizable marks of Śaiva divinity (three eyes, trident) and concludes a doctrinal explanation given to seekers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it functions as narrative closure within the Tīrthamāhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it summarizes and concludes an explanation.