Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

स च पूजयते लिंगं किंचिन्मठपतिः स्थितः । स यत्किंचिदवाप्नोति वस्त्राद्यं च तथा परम्

Transliteration

sa ca pūjayate liṃgaṃ kiṃcinmaṭhapatiḥ sthitaḥ | sa yatkiṃcidavāpnoti vastrādyaṃ ca tathā param

Translation

وہ، ایک مٹھ کا مہنت بن کر وہیں مقیم تھا اور لِنگ کی پوجا کرتا تھا۔ اسے جو کچھ بھی ملتا—کپڑے وغیرہ اور اس کے علاوہ بھی—

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• किञ्चित्: somewhat; a little
• किञ्चित्: Kriya-visheshana (Degree/परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत सर्वनाम; परिमाणवाचक (indefinite quantifier)

• मठपतिः: abbot; head of a monastery
• मठपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मठ (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (‘मठस्य पतिः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्थितः: remaining; being (there)
• स्थितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle, ‘standing/remaining’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सः/मठपतिः’ इत्यस्य विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्: whatever
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत सर्वनाम; अनिश्चितवाचक (indefinite)

• अवाप्नोति: obtains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वस्त्राद्यम्: clothes and the like
• वस्त्राद्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (‘वस्त्रं आदिः यस्य/वस्त्रादि’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• तथा: also; likewise
• तथा: Connector/Adverbial (समुच्चय/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/तुल्यताबोधक (adverb)

• परम्: other (things); further (gain)
• परम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वस्त्राद्यम्’ इत्यस्य समुच्चितम्

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: A maṭha-pati in simple robes performs liṅga-pūjā with flowers and water; nearby are folded cloth bundles and goods received as offerings, hinting at accumulating wealth.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• maṭhapati (monastery head)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional practice (liṅga-pūjā) is shown alongside worldly gain, setting up a test of dharma regarding attachment and generosity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode remains within the Vidiśā-region narrative of Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, where sacred setting frames moral instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pūjā (worship of the Śiva-liṅga) is referenced, though no detailed procedure is specified.