Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

ऋषय ऊचुः । दुर्वासा नामकश्चायं केनायं स्थापितो हरः । कस्मिन्काले महाभाग सर्वं नो विस्तराद्वद

ṛṣaya ūcuḥ | durvāsā nāmakaścāyaṃ kenāyaṃ sthāpito haraḥ | kasminkāle mahābhāga sarvaṃ no vistarādvada

رشیوں نے کہا: یہ لِنگ ‘دُروَاسا’ کے نام سے معروف ہے—اس ہَر (شیو) کو کس نے قائم کیا؟ یہ کس زمانے میں ہوا، اے نیک بخت؟ ہمیں سب کچھ تفصیل سے بتاؤ۔

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
दुर्वासाDurvāsas
दुर्वासा:
Karta-predicative (Predicate nominative/कर्तृ-विशेष्य)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामकःnamed; called
नामकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनामक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अयम्’ इत्यस्य विशेषण
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
केनby whom
केन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
अयम्this (one)
अयम्:
Karta-predicative (Topic/विशेष्य)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्थापितःwas established
स्थापितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थापि (कृदन्त; √स्था धातु, णिच्, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘हरः’ इत्यस्य विशेषण
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
कालेtime
काले:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नःto us; for us
नः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
विस्तरात्in detail
विस्तरात्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (ablative used adverbially); ‘विस्तरेण’ इत्यर्थे
वदtell; speak
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Ṛṣis (sages) addressing Sūta

Tirtha: Durvāsā-liṅga (as named in verse)

Type: temple

Listener: Sūta (implied respondent)

Scene: A circle of ṛṣis seated in a forest hermitage, hands folded, questioning Sūta about a famed liṅga called Durvāsā—asking who installed Hara and in what age.

Ṛṣis
D
Durvāsas
H
Hara (Śiva)

FAQs

Sacred geography is preserved through inquiry and transmission—devotees seek authentic origins to deepen faith.

The inquiry concerns the Durvāsas-associated liṅga located in the Hāṭakeśvara-kṣetra context.

None; it initiates the narrative request for the shrine’s स्थापना (installation) history.