Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 101

Devanagari script

दुर्वासा उवाच । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं दत्ते कृष्णाजिने द्विजः । प्रयच्छ तिलपात्राणि गुप्तपापस्य शुद्धये

Transliteration

durvāsā uvāca | sarvapāpaviśuddhyarthaṃ datte kṛṣṇājine dvijaḥ | prayaccha tilapātrāṇi guptapāpasya śuddhaye

Translation

دُروَاسا نے فرمایا: “تمام گناہوں کی پاکیزگی کے لیے، جب کوئی برہمن سیاہ ہرن کی کھال دان کرے تو پوشیدہ گناہوں کی صفائی کے لیے تل کے برتن بھی پیش کرے۔”

Word by Word

• दुर्वासाः: Durvāsā
• दुर्वासाः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ऋषिनाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वपापविशुद्ध्यर्थम्: for the purpose of purification from all sins
• सर्वपापविशुद्ध्यर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सर्वपापविशुद्ध्यर्थ (प्रातिपदिक; सर्व + पाप + विशुद्धि + अर्थ)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वपापविशुद्धेः अर्थः)

• दत्ते: he gives/should give
• दत्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• कृष्णाजिने: on/with a black antelope-skin
• कृष्णाजिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्णाजिन (प्रातिपदिक; कृष्ण + अजिन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (कृष्णं अजिनम्)

• द्विजः: a Brahmin (twice-born)
• द्विजः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रयच्छ: give; bestow
• प्रयच्छ: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• तिलपात्राणि: sesame vessels/bowls of sesame
• तिलपात्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिलपात्र (प्रातिपदिक; तिल + पात्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (तिलानां पात्राणि / तिलयुक्तानि पात्राणि)

• गुप्तपापस्य: of hidden sin
• गुप्तपापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गुप्तपाप (प्रातिपदिक; गुप्त + पाप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; समासः—कर्मधारय (गुप्तं पापम्)

• शुद्धये: for purification
• शुद्धये: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

Speaker

Durvāsā

Skanda Dialogue

Listener: Duḥśīla

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, stern yet compassionate, instructs the donor about gifting a black antelope-skin and sesame vessels; ritual items displayed: folded kṛṣṇājina, bronze/copper pots filled with sesame.

Characters & Entities

• Durvāsā
• dvija (Brāhmaṇa)
• kṛṣṇājina (black antelope-skin)
• tilapātra
• guptapāpa (hidden sin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True purification addresses both visible and hidden faults; prescribed charity, done with dharmic intent, is a means of inner cleansing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is situated in Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha framework, where rites performed in relation to the shrine and tīrtha gain heightened purificatory power.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna: giving kṛṣṇājina (black antelope-skin) and offering tilapātra (sesame vessels) specifically for purification of hidden sins.