Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

जना ऊचुः । सप्तकल्पस्मरो नाम मार्कंडेयो महामुनिः । श्रूयते नैमिषारण्ये तं गत्वा पृच्छ वेत्स्यसि

janā ūcuḥ | saptakalpasmaro nāma mārkaṃḍeyo mahāmuniḥ | śrūyate naimiṣāraṇye taṃ gatvā pṛccha vetsyasi

لوگ بولے: “مہامنی مارکنڈےیہ، جو ‘سات کلپوں کو یاد رکھنے والے’ کے نام سے مشہور ہیں، سنا ہے نیمشارنیہ میں رہتے ہیں۔ اُن کے پاس جا کر پوچھو—تب تم جان لو گے۔”

जनाःpeople
जनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सप्तकल्पस्मरःSaptakalpasmar(a) (name/title)
सप्तकल्पस्मरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त + कल्प + स्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सप्तकल्पान् स्मरति/स्मरः इव = ‘one who remembers seven kalpas’—नामरूपेण)
नामby name
नाम:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक (particle: ‘by name’)
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ऋषिनाम
महामुनिःgreat sage
महामुनिः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक: महा + मुनि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महान् मुनिः)
श्रूयतेis heard / is said to be
श्रूयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (passive/impersonal: ‘is heard/is said’)
नैमिषारण्येin the Naimiṣa forest
नैमिषारण्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैमिषारण्य (प्रातिपदिक: नैमिष + अरण्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (नैमिषस्य अरण्यम्)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having gone’
पृच्छask
पृच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ्/पृच्छ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वेत्स्यसिyou will know
वेत्स्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

The people (janāḥ)

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Listener: Indradyumna

Scene: Villagers point the way to Naimiṣāraṇya, naming Mārkaṇḍeya ‘Saptakalpasmarah’, evoking a forest hermitage with sacrificial fires.

M
Mārkaṇḍeya
N
Naimiṣāraṇya

FAQs

When worldly sources fail, one should approach realized sages and sacred places to gain true knowledge.

Naimiṣāraṇya is highlighted as a renowned forest-tīrtha where great ṛṣis reside and revelation is accessible.

The implied practice is guru-śaraṇāgati—going to a sage and inquiring respectfully; no formal vrata or dāna is specified.