Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 135

Devanagari script

यदि जानासि तं भूपमिन्द्रद्युम्नं महामते । तत्त्वं कीर्तय येनासौ मरणाद्विनिवर्तते

Transliteration

yadi jānāsi taṃ bhūpamindradyumnaṃ mahāmate | tattvaṃ kīrtaya yenāsau maraṇādvinivartate

Translation

اگر تم اُس راجا اندرَدیومن کو جانتے ہو، اے بلند فہم! تو وہ حقیقی اصول بیان کرو جس کے ذریعے وہ موت سے پلٹ سکے۔

Word by Word

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)

• जानासि: you know
• जानासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• भूपम्: king
• भूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तम्’ इति विशेष्य (apposition)

• इन्द्रद्युम्नम्: Indradyumna
• इन्द्रद्युम्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper noun)

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महामति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तत्त्वम्: the truth
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कीर्तय: tell, proclaim
• कीर्तय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; नामधातु from कीर्ति)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (by which/whereby)

• असौ: he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• मरणात्: from death
• मरणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• विनिवर्तते: turns back, is averted/returns
• विनिवर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-नि-वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Unspecified (a petitioner addressing a sage-like figure)

Visual Art Cues

Scene: A supplicant asks a sage to reveal the true principle by which King Indradyumna may turn back from death; the atmosphere is urgent and compassionate.

Characters & Entities

• Indradyumna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It seeks the liberating truth—Puranic teaching frames right knowledge and devotion as the means to transcend fear of death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader chapter is a tīrtha-māhātmya setting; this verse itself asks for doctrine rather than naming a location.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it requests the ‘tattva’ (core teaching) that grants freedom from death.