Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

यत्र षोडशमे वर्षे नराः पलित यौवनाः । तत्र द्वादशमे वर्षे गर्भं धास्यति चांगना

Transliteration

yatra ṣoḍaśame varṣe narāḥ palita yauvanāḥ | tatra dvādaśame varṣe garbhaṃ dhāsyati cāṃganā

Translation

اس زمانے میں سولہ برس کی عمر میں بھی آدمی جوانی میں بوڑھا سا دکھائی دے گا، اور وہاں عورت بارہ برس ہی میں حمل ٹھہرا لے گی۔

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-देशवाचक (relative locative adverb)

• षोडशमे: in the sixteenth
• षोडशमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: षोडश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक/संख्यावाचक विशेषण (in the sixteenth)

• वर्षे: year
• वर्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• नराः: men
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• पलित: grey-haired
• पलित: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पलित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (केशादि-श्वेतत्ववाचक)

• यौवनाः: (yet) youthful
• यौवनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यौवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (youthful)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• द्वादशमे: in the twelfth
• द्वादशमे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक/संख्यावाचक विशेषण

• वर्षे: year
• वर्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• गर्भम्: a fetus/pregnancy
• गर्भम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• धास्यति: will conceive/hold (in womb)
• धास्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अङ्गना: a woman
• अङ्गना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Unspecified narrator (within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A youth with prematurely grey hair and tired eyes; nearby, a young girl with a protective maternal aura—symbolic, not erotic—indicating early conception; the sky carries a Kali-yuga pall.

Characters & Entities

• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kali-yuga is marked by diminished vitality and disturbed social rhythms, signaling the need for stronger dharmic restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is indicated; the verse continues the general description of Kali-yuga.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes symptoms of the age rather than prescribing a rite.