Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

ब्राह्मण्यां क्षत्रियाज्जातः सूत इत्यभिधीयते । सूतेन रजकश्चैव रजकेन च चर्मकृत्

brāhmaṇyāṃ kṣatriyājjātaḥ sūta ityabhidhīyate | sūtena rajakaścaiva rajakena ca carmakṛt

برہمن عورت اور کشتریہ مرد سے جو پیدا ہو، وہ ‘سوت’ کہلاتا ہے۔ سوت سے ‘رجک’ (دھوبی) اور رجک سے ‘چرمکرت’ (چمڑا بنانے والا) پیدا ہوتا ہے۔

ब्राह्मण्याम्in/with a Brahmin woman
ब्राह्मण्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्राह्मणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
क्षत्रियात्from a Kṣatriya (man)
क्षत्रियात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
जातःborn
जातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सूतः’ इत्यस्य विशेषणम्
सूतःSūta (a mixed caste)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus, as
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निरूपणार्थक-अव्यय (quotative particle)
अभिधीयतेis called
अभिधीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
सूतेनby/through a Sūta
सूतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
रजकःwasherman
रजकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
रजकेनby a washerman
रजकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
चर्मकृत्leather-worker
चर्मकृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचर्म + कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (चर्म करोति)

Bṛhaspati

Listener: Indra

Scene: A symbolic genealogical chain: Bṛhaspati indicates three linked figures representing Sūta, Rajaka, and Carmakṛt, each with subtle occupational attributes (scroll/chariot emblem; washing cloth; leather tools) while Indra observes.

B
Brāhmaṇa
K
Kṣatriya
S
Sūta
R
Rajaka
C
Carmakṛt/Carmakāra

FAQs

It presents a traditional Purāṇic genealogy of social categories; the passage is descriptive within its doctrinal framework rather than a devotional instruction.

None; this is a classificatory segment within the chapter.

None; the verse provides lineage-based naming.