Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

एकारिमित्रतां गत्वा तावुभौ दैत्यदेवपौ । प्रहृष्टौ गतवन्तौ तौ ततश्चैव निजं गृहम्

Transliteration

ekārimitratāṃ gatvā tāvubhau daityadevapau | prahṛṣṭau gatavantau tau tataścaiva nijaṃ gṛham

Translation

ایک ہی دشمن کے ساتھ دوستی اختیار کر کے وہ دونوں—دیتیہوں اور دیوتاؤں کے سردار—بہت خوش ہوئے؛ پھر شادمانی سے روانہ ہو کر اپنے اپنے دھام کو لوٹ گئے۔

Word by Word

• एकारिमित्रताम्: a single bond of friendship (even with an enemy)
• एकारिमित्रताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक) + मित्रता (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (अरिणा सह मित्रता/अरिमित्रता; ‘एक’ उपपद-विशेषण); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गत्वा: having gone/attained
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्ययभाव

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (Dual)

• उभौ: both
• उभौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषणम् तौ

• दैत्यदेवपौ: the Daitya and the lord of gods (Indra)
• दैत्यदेवपौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + देवप (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (दैत्यश्च देवपश्च); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• प्रहृष्टौ: delighted
• प्रहृष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषणम् तौ

• गतवन्तौ: went
• गतवन्तौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-कृदन्त (perfect participle, active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्तरि प्रयोग (acting as finite sense)

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: ततः-शब्दः अव्यय (ablatival adverb: then/from there)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• निजम्: one's own
• निजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् गृहम्

• गृहम्: home
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrative (contextual narrator within the Purāṇic frame; not explicitly marked in this verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame)

Visual Art Cues

Scene: Indra and Vṛtra, newly reconciled, depart with visible joy to their respective abodes; weapons lowered, faces relaxed, attendants astonished.

Characters & Entities

• Daitya
• Deva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even powerful opponents may form alliances for a larger aim; Purāṇic dharma highlights strategy tempered by purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within Tīrthamāhātmya, but this specific line does not name a tīrtha directly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this shloka; it is narrative setup.